Özelge

            İlgide kayıtlı özelge talep formunun incelenmesinden, Adana ili Çukurova bölgesinde pamuk ekim ve dikim faaliyetinde bulunan Şirketinizin, bu faaliyetleri esnasında ekim, dikim, çapalama vb. işlerde gerekli işgücü ihtiyacını dayıbaşı aracılığıyla civar köylerden toplanan insanlarla karşıladığı belirtilerek, Şirketinizce bu hizmet karşılığı olarak dayıbaşına yapılan ödemelerin vergilendirilmesi hususunda bilgi talep ettiğiniz anlaşılmakta olup, konu hakkında Başkanlığımız görüşü aşağıda açıklanmıştır.

             Bilindiği üzere, dayıbaşı tarım sektöründe çalıştıran ve çalışan arasında bir köprü vazifesi görür. Dayıbaşının görevi, mahsul toplanmasında veya tarla, bahçe işlerinde çalışacak kişileri temin edip çalışılacak yere götürmek, bu kişilerin yaptıkları işin başında durmak ve çalışmayı yönetmektir.

            193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 51 inci maddesinin birinci fıkrasının (8) numaralı bendinde tavassut işi yapanların (dayıbaşılar hariç) basit usulden faydalanamayacağı hükme bağlanmış olup, dayıbaşıların elde ettiği kazancın, Kanunun 47 ve 48 inci maddesinde sayılan basit usulün genel ve özel şartlarını topluca taşıması şartıyla basit usulde tespiti mümkün bulunmaktadır.

            Aynı Kanunun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasında, "Kamu idare ve müesseseleri, iktisadi kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadi işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya zirai işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler aşağıdaki bentlerde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecburdurlar" hükmü yer almakta olup, dayıbaşılarına yapılacak ödemeler aynı maddenin müteakip bendlerinde sayılan tevkifata tabi ödemeler arasında yer almamıştır.

            Konuya ilişkin olarak 03/03/2001 tarih ve 24335 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 242 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde;

            "…

            Ancak bu hizmetlerin; müteahhit, taşeron veya dayıbaşılara yaptırılması halinde, gelir veya kurumlar vergisi mükellefi olan bu kişilere yapılan ödemelerden vergi tevkif edilmemesi, vergiden muaf esnafa yaptırılması halinde ise bu kişilere yapılan ödemeler üzerinden 30.12.1993 tarihli ve 93/5148 sayılı Kararnamenin eki Kararın değişik 1' inci maddesinin 13 numaralı bendinin (d) alt bendinde belirlenen % 10 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılması gerekmektedir.

            ...."

            açıklamalarına yer verilmiştir...