Özelge

T.C. 

GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI

İzmir Vergi Dairesi Başkanlığı

Gelir Kanunları Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü

İlgide kayıtlı özelge talep formunuzda, bir mesleki kuruluşta sigortalı olarak çalıştığınızı, daha evvel bir hukuk bürosunda ücretli/sigortalı avukat olarak çalıştığınızı, o dönemde Baro tarafından zorunlu müdafilik kapsamında yapılan atamalar ve adli yardım hizmetlerinizden dolayı hak edilmiş alacaklarınızın olduğunu, bu alacakları tahsil edebilmeniz için serbest meslek makbuzu düzenlemeniz gerektiğini, şu anda mesleki bir kuruluşta çalışmanızdan dolayı makbuz düzenleme imkanınız bulunmadığını belirterek, özel hukuk bürosunda çalıştığınız döneme ilişkin yapmış olduğunuz görevlerden dolayı hak etmiş olduğunuz alacakların tahsiline ilişkin nasıl bir yol izleneceği hususunda Başkanlığımız görüşü talep edilmektedir.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun;

61 inci maddesinde,

"Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlarla sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.

Ücretin, ödenek, tazminat, kasa tazminatı, mali sorumluluk tazminatı, tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez",

65 inci maddesinde,

"Her türlü serbest meslek faaliyetinden doğan kazançlar serbest meslek kazancıdır.

Serbest meslek faaliyeti, sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmayan işlerin işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılmasıdır... "

Yine aynı Kanunun "Arızi Kazançlar" başlıklı 82 nci maddesinin birinci fıkrasının (1-6) numaralı bentlerinde vergiye tabi arızi kazançlar sayılmış olup, aynı fıkranın (5) numaralı bendinde ise, gerçek usulde vergiye tabi mükelleflerin terk ettikleri işleri ile ilgili olarak sonradan elde ettikleri kazançların (zarar yazılan değersiz alacaklarla, karşılık ayrılan şüpheli alacakların tahsili dahil.) arızi kazanç olarak vergilendirileceği hükme bağlanmıştır.

hükümlerine yer verilmiştir.

Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasında, nakden veya hesaben yaptığı ödemelerden tevkifat yapmak zorunda olanlar sayılmış olup, aynı maddenin 2/(b) bendinde ise yaptıkları serbest meslek işleri dolayısıyla bu işleri icra edenlere yapılan ödemelerden % 20 oranında tevkifat yapılacağı hüküm altına alınmıştır.

213 sayılı Vergi Usul Kanununun "Makbuz mecburiyeti" başlıklı 236'ncı maddesinde; "Serbest meslek erbabı, mesleki faaliyetlerine ilişkin her türlü tahsilatı için iki nüsha serbest meslek makbuzu tanzim etmek ve bir nüshasını müşteriye vermek, müşteride bu makbuzu istemek ve almak mecburiyetindedir." hükmü yer almıştır.

Diğer taraftan, 221 Seri No.lu Gelir Vergisi Tebliğinde serbest meslek faaliyetinin arızi olarak yapılması halinde, mükelleflerin katma değer vergisi ve geçici vergi yükümlülüklerinin bulunmadığı gibi defter tutma ve makbuz düzenleme zorunluluklarının da söz konusu olmadığı belirtilmiştir.

Bu hüküm ve açıklamalara göre...