Özelge

             İlgi dilekçelerinizde...... Vergi Dairesi Müdürlüğünün ..... vergi numaralı mükellefi olarak 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu uyarınca faaliyet gösteren kamu kurumu niteliğinde mesleki üst kuruluşu olduğunuz, anılan Kanunun Birliğin görevlerini düzenleyen 56'ncı maddesinin (y) bendinde; "Uluslararası anlaşmalar gereği, elektronik ortam dahil TIR ve ATA Karneleri, menşe şahadetnameleri, dolaşım belge ve sertifikalarının basımı, dağıtımı ve uygulamalarına ilişkin hizmetler ile EAN-UCC çizgi kod sistemine ilişkin çalışmaları yürütmek" hükmü gereğince ve 1975 tarihli "Tır Karneleri Himayesinde Uluslararası Eşya Taşınmasına Dair Gümrük Sözleşmesi" (Tır Sözleşmesi)'nin hükümleri uyarınca Uluslararası Karayolu Taşımacılığı Birliği (IRU) tarafından basılarak birliğinize gönderilen TIR karnelerinin gümrüklerden alınarak karne dağıtmakla yetkili odalara gönderildiği ve nakliyeci firmalar tarafından kullanıldıktan sonra tekrar Uluslararası Karayolu Taşımacılığı Birliğine gönderilmek üzere gümrüğe nakil işlemlerinin yapıldığı belirtilerek, kamu kurumu niteliğinde meslek üst kuruluşu olan Birliğinizin ticari mal niteliğinde olmayan ve sadece odalarınıza ve tır sistemine kayıtlı üyelerinize verilen tır karnelerinin taşıması esnasında sevk irsaliyesi düzenlenip düzenlenmeyeceği hususunda Başkanlığımız görüşü talep edilmiştir.

Bilindiği üzere; 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 1'inci maddesinde, derneklere ait iktisadi işletmeler kurumlar vergisi mükellefleri arasında sayılmış, derneğin tüzelkişiliği ise mükellefiyet dışında bırakılmıştır.

Aynı Kanunun 2'nci maddesinin beşinci ve altıncı fıkralarında ise derneklere ait veya bağlı olup faaliyetleri devamlı bulunan ve bu maddenin birinci ve ikinci fıkraları dışında kalan ticari, sınai ve zirai işletmeler ile benzer nitelikteki yabancı işletmelerin derneklerin iktisadi işletmeleri olduğu, derneklere ait iktisadî işletmelerin kazanç amacı gütmemeleri, faaliyetlerinin kanunla verilmiş görevler arasında bulunması, tüzel kişiliklerinin olmaması, bağımsız muhasebelerinin ve kendilerine ayrılmış sermayelerinin veya iş yerlerinin bulunmamasının mükellefiyetlerini etkilemeyeceği, mal veya hizmet bedelinin sadece maliyeti karşılayacak kadar olması, kar edilmemesi veya karın kuruluş amaçlarına tahsis edilmesinin bunların iktisadi niteliğini değiştirmeyeceği hükme bağlanmıştır.

1 seri No.lu Kurumlar Vergisi Tebliği'nin "Dernek veya Vakıflara Ait İktisadi İşletmeler" başlıklı 2.4. bölümünde; "...Dernek veya vakfa ait bir iktisadi işletmenin varlığından söz edilebilmesi için iktisadi işletmeni

- Dernek veya vakfa ait veya bağlı olması (ait olma, sermaye bakımından; bağlı olma ise idari bakımdan bağlılığı ifade eder),

- Sermaye şirketi veya kooperatif şeklinde kurulmamış olması,

- Ticari, sınai veya zirai alanda devamlı olarak faaliyette bulunması

gerekmektedir...." şeklinde açıklama yer almıştır.

Buna göre...