|
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Hazine ve
Maliye Bakanlığından:
ENGELLİ BİREYLERE YÖNELİK ÖZEL BAKIM
MERKEZLERİ YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümleri
Amaç ve
kapsam
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı ve kapsamı; gerçek kişi
ve özel hukuk tüzel kişileri tarafından açılacak engelli bireylere yönelik
özel bakım merkezlerinin başvuru, açılış, çalışma ve fiziki şartları,
personel standardı, denetlenmeleri, müeyyideleri, bakım hizmetlerinin
kapsamı ile ücret tespiti, ödeme, inceleme ve yerleştirme işlemlerine
ilişkin usul ve esasları belirlemektir.
Dayanak
MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik, 24/5/1983 tarihli ve 2828
sayılı Sosyal Hizmetler Kanununun 4 üncü, 34 üncü, 35 inci, 35/A, 35/B,
35/C ve ek 7 nci maddeleri, 1/7/2005 tarihli ve 5378 sayılı Engelliler
Hakkında Kanunun 6 ncı maddesi ile 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı
Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 71 inci ve 508 inci maddelerine
dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Açılış değerlendirme komisyonu: İl müdürlüğünce
merkez açma talebi olan gerçek kişiler ile özel hukuk tüzel kişileri
tarafından yapılan başvuruların değerlendirilmesi amacıyla oluşturulan
komisyonu,
b) Bakanlık: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığını,
c) Bakıcı personel: Sağlık meslek lisesi ve/veya
sağlık yüksekokulu mezunlarını; mesleki ve teknik anadolu liselerinin çocuk
gelişimi ve eğitimi, sağlık bakımı, engelli, hasta ve yaşlı hizmetleri
alanı mezunu ya da bu alanların ön lisans, lisans programları ile
Yükseköğretim Kurulu tarafından denkliği onaylanan yurtdışı yükseköğretim
kurumlarının mezunlarını; Millî Eğitim Bakanlığı onaylı yaygın eğitim kurs
programlarından Öz Bakıma Temel Destek Elemanı Eğitimi kurs bitirme belgesi
alan kişileri; yükseköğretim kurumlarının aynı amaçlı, eşdeğer eğitim
programlarından sertifika alan kişileri; Meslekî Yeterlilik Kurumu
tarafından yetkilendirilmiş belgelendirme kuruluşlarının düzenlediği
Engelli ve Yaşlı Bakım Elemanı (Seviye 3) MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi
alan kişileri,
ç) Bakım merkezi yönetim sistemi (BMYS): Bakanlığın
bakım merkezlerine ilişkin iş ve işlemlerinin yürütüldüğü bilişim yönetim
sistemini,
d) Bakıma ihtiyacı olan engelli: Engellilik
sınıflandırmasına göre erişkinler için tam bağımlı; çocuklar için, “Çok
ileri düzeyde özel gereksinimi var (ÖGV)”, “Belirgin özel gereksinimi var
(BÖGV)” veya “Özel koşul gereksinimi var (ÖKGV)” ibareli raporu
bulunanlardan günlük hayatın alışılmış, tekrar eden gereklerini önemli
ölçüde yerine getirememesi nedeniyle hayatını başkasının yardımı ve bakımı
olmadan devam ettiremeyecek durumda olduğu sosyal inceleme raporu ile
belirlenen ve 2828 sayılı Kanunun ek 7 nci maddesine göre ücreti Bakanlık
tarafından karşılanan kişiyi,
e) Bireysel bakım ve rehabilitasyon planı: Bakım
ihtiyacı olan engelli bireyin fiziksel, psiko-sosyal ve benzeri alanlardaki
mevcut durumunu, tespit edilen sorunlarını ve bunlara ilişkin
değerlendirmeleri, belirlenen bakım ve rehabilitasyon ihtiyaçlarını ve bu
ihtiyaçlar doğrultusunda yapılacak çalışmaları içeren ve genel çerçevesi
Bakanlıkça belirlenen planı,
f) BMYS-Denetim: Bakanlık tarafından oluşturulan
BMYS denetim modülü üzerinden takip edilen denetimi,
g) Değerlendirme kurulu: Bakım merkezinde sorumlu
müdür başkanlığında mesleki personel ve sağlık personeli olmak üzere en az
üç kişiden oluşan kurulu,
ğ) Denetim: Merkezin bakım hizmetlerinin sunumunun;
ilgili mevzuat ve Bakanlıkça belirlenen politika ve düzenlemelere
uygunluğunun tespit edilmesi ve aykırı durumlarda idari yaptırım
uygulanmasını sağlamak amacıyla Bakanlık veya Bakanlık adına il
müdürlükleri tarafından yapılan inceleme, soruşturma, izleme, değerlendirme
ve koordinasyon faaliyetleri ile idari yaptırımlara ilişkin faaliyet
denetimi, faaliyet dışı denetim ve uygunluk denetimi gibi iş ve işlemleri
kapsayan süreci,
h) Denetleyici: Denetimin türüne ve kapsamına göre
merkezlerde inceleme, denetim ve değerlendirme yapmak üzere bu Yönetmeliğe
göre Bakanlık veya il müdürlükleri tarafından görevlendirilen kişiyi,
ı) Erişilebilirlik: Binaların, açık alanların,
ulaşım ve bilgilendirme hizmetleri ile bilgi ve iletişim teknolojisinin,
engelliler tarafından güvenli ve bağımsız olarak ulaşılabilir ve
kullanılabilir olmasını,
i) Esaslı tadilat: Yapılarda taşıyıcı unsuru
etkileyen veya yapı inşaat alanını veya emsale konu alanını veya taban
alanını veya bağımsız bölüm sayısını veya ortak alanların veya bağımsız
bölümlerin alanını veya ruhsat eki projelerini değiştiren işlemleri,
j) Genel Müdürlük: Engelli ve Yaşlı Hizmetleri
Genel Müdürlüğünü,
k) Hane: İl dışında öğrenim gören çocuklar dâhil
olmak üzere, aralarında akrabalık bağı olsun veya olmasın adres kayıt
sistemine göre aynı konut veya konut bölümüne kayıtlı olan kişi veya
kişilerden sosyal inceleme raporu ile birlikte yaşadığı tespit olunanların
oluşturduğu birimi,
l) İl bakım
değerlendirme kurulu: İl müdürü veya il müdürünün görevlendirdiği il müdür
yardımcısı ve şube müdürü, avukat, meslek ve sağlık personeli ile ihtiyaç
duyulan diğer personel veya ilgili kişiler olmak üzere en az üç kişiden
oluşan kurulu,
m) İl denetim grubu: Denetim faaliyetlerini
gerçekleştirmek üzere denetimin türüne ve kapsamına göre il müdürlüğü
tarafından bu Yönetmeliğe göre oluşturulan ekibi,
n) İl denetim planı: İl müdürlüklerince hazırlanan
ve BMYS denetim sistemine girişi yapılan bir yıllık denetim planını,
o) İl müdürlüğü: Aile ve sosyal hizmetler il
müdürlüğünü,
ö) İş günü: Bu Yönetmeliğin uygulanmasında hafta
içi günler ile cumartesi gününü kapsayan süreyi,
p) Merkez: Engelli bireylerin bakımı için yatılı
veya gündüzlü hizmet veren, gerçek kişi ve özel hukuk tüzel kişileri
tarafından açılan sosyal hizmet kuruluşu statüsündeki özel bakım
kuruluşlarını,
r) Meslek personeli: Aldığı lisans eğitimi ile
sosyal çalışmacı, psikolog, psikolojik danışman, çocuk gelişimci,
fizyoterapist ve ergoterapist ünvanına sahip olanlar ile fakültelerin özel
eğitim veya özel eğitim öğretmenliği bölümü mezunlarını,
s) Nöbet sorumlusu: Merkezde 08:00-16:00 saatleri
dışındaki vardiyalar ile resmî ve hafta sonu tatillerinde; bedensel
engellilere hizmet veren merkezin idaresinden sorumlu sağlık personelini,
zihinsel ve ruhsal engellilere hizmet veren merkezlerde ise meslek veya
sağlık personelini,
ş) Sağlık personeli: Tabip, hemşire, gerontolog,
acil tıp teknisyeni/teknikeri, sağlık memuru, ebe, sağlık bakım teknisyeni,
bedensel engellilere hizmet veren merkezlerde fizik tedavi
teknisyeni/fizyoterapi teknikeri, fizyoterapisti,
t) Sosyal inceleme raporu: Engellinin sağlık,
psikolojik, sosyal ve ekonomik durumlarının mesleki teknik ve yöntemler ile
araştırılması neticesinde elde edilen bilgi ve belgeler dikkate alınarak;
engelli ile aynı hanede birlikte yaşayan kişi sayısına göre engelliye düşen
ortalama aylık gelirinin belirlendiği; engellinin ihtiyaç duyduğu bakım ve
sosyal rehabilitasyon hizmetlerinin ve engelliye verilecek bakım ve sosyal
rehabilitasyon hizmet modellerinin tespitlerinin ve önerilerinin yapıldığı
sosyal çalışmacı tarafından hazırlanan raporu,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Genel Esaslar
Temel
ilkeler
MADDE 4- (1) Bu Yönetmelik kapsamında bulunan hizmetlerin
yerine getirilmesinde;
a) Engellilerin insan onur ve haysiyetinin
dokunulmazlığı temelinde, kendi seçimlerini yapma özgürlüğünü ve
bağımsızlığını kapsayacak şekilde bireysel özerkliğine saygı gösterilmesi
esastır.
b) Engelli bireylerin sosyal çevresine en yakın
merkezde hizmet almaları esastır.
c) Engellilerin tüm hak ve hizmetlerden
yararlanması için fırsat eşitliğinin sağlanması esastır.
ç) Engellilerin bağımsız yaşayabilmeleri ve topluma
tam ve etkin katılımları için erişilebilirliğin sağlanması esastır.
d) Engellilerin ve engelliliğin her tür
istismarının önlenmesi esastır.
e) Engellilere yönelik hizmetlerin sunumunda aile
bütünlüğünün korunması esastır.
f) Engeli olan çocuklara yönelik hizmetlerde
çocuğun üstün yararının gözetilmesi esastır.
g) Engelliliğe dayalı ayrımcılık yapılamaz,
ayrımcılıkla mücadele engellilere yönelik politikaların temel esasıdır.
ğ) Bakanlık ilin nüfusu, engelli sayısı, merkez
sayısı ve kapasiteleri, engel gruplarına göre kapasite doluluk oranları,
açılış işlemleri devam eden başvurular, merkezlerde hizmet alan engelli
bireylerin yerleşme durumunu dikkate alarak il, bölge veya ülke genelinde
planlama ve düzenleme yapabilir.
h) Engellilerin, tüm yaşamlarını merkezlerde
geçireceği dikkate alınarak, yatak odalarının ve diğer kullanım alanlarının
mümkün olduğunca ev ortamına yakın ve aile sıcaklığının sağlandığı yaşam
alanları olacak şekilde tasarlanması esastır.
ı) Merkezlerin, personel ve fiziki şartlarının
düzenlenmesinde ve değerlendirilmesinde, ev ortamında hizmet verilen
mekanlar ve alanlar olarak değerlendirilmesi esastır.
i) Engelli birey ve ailesi/akrabası/yasal
temsilcisi hakkında yapılan sosyal inceleme sonucunda evde bakımının
sağlanmasına ilişkin koşulların haiz olduğunun tespiti halinde öncelikle
evde bakıma destek yardımı veya evde bakıma destek hizmeti alması sağlanır.
Ailenin bakım sorumluluğunu üstlenemeyeceği bir durumda olduğunun tespiti
halinde alternatif hizmet modeli olarak özel bakım merkezinde bakım hizmeti
alması sağlanır.
j) Engelli bireye insanlık dışı, aşağılayıcı muamele,
tehdit veya baskı ya da özgürlüğün keyfi engellenmesini de içeren fiziksel,
cinsel, tıbbi, psikolojik veya ekonomik açıdan zarar verebilecek her türlü
tutum ve davranışların uygulanmaması için gerekli tedbirler alınır.
k) Engelli bireylerin özel hayatlarının
gizliliğinin korunmasına ve mahremiyetlerine özen gösterilir.
l) Engelli bireylerin fiziksel, zihinsel ve
psikolojik olarak iyileşmesi ve sosyal açıdan toplumla bütünleşmesini
sağlayıcı uygun tedbirlerin alınması önceliklidir.
m) Yatılı ve gündüz hizmeti veren merkezlerde
sunulan hizmetler öncelikle engelli bireyin bağımsızlığını ve toplumsal
hayata katılımını desteklemeye, yetenek, beceri ve kapasitelerini
geliştirmeye yönelik olmalıdır.
n) Hizmet sunumunda; hizmet alanların fiziksel,
psikolojik, sosyal, ekonomik, kültürel ve manevi ihtiyaçları dikkate
alınır.
o) Ruhsal engelli bireylerin yatılı merkezlerde
bakımı sürecinde de Sağlık Bakanlığının ve üniversitelerin ruh sağlığı
hastanelerinden veya kliniklerinden, toplum ruh sağlığı merkezlerinden
(TRSM) sürekli destek alınması, tedavilerinin ve kontrollerin düzenli
yapılması sağlanır.
ö) Engelli bireylerin ve özel gereksinimli
çocukların eğitim, özel eğitim, teknik eğitim, yaygın eğitim ve destek
eğitim ihtiyaçları, gerekli iş birliği ve koordinasyon içerisinde Millî
Eğitim Bakanlığına bağlı resmî özel eğitim kurumları ile özel okullarda
veya özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde, 8/2/2007 tarihli ve 5580
sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu ile ilgili mevzuatı uyarınca
yararlanılması sağlanır. Bakanlık bütçesinden bu kapsamda bir ödeme
yapılmaz.
p) Engelli bireylerin durumu değerlendirilerek
çalışabilecek durumda olan engelli bireylerin iş ve meslek edinmeleri ve
istihdamlarına ilişkin ilgili kurum ve kuruluşlarla iş birliği sağlanır.
r) Engelli bireylerin, sosyal ve sportif alanlarda
faaliyetlerinin özendirilmeleri için yatılı merkezlerde sosyal ve sportif
anlamda ulusal ve uluslararası başarı kazanmış ve dereceye girmiş engelli
bireyler 13/9/2010 tarihli ve 2010/956 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile
yürürlüğe konulan Spor Hizmet ve Faaliyetlerinde Üstün Başarı Gösterenlerin
Ödüllendirilmesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre ödüllendirilirler.
Bakanlık bütçesinden bu kapsamda bir ödeme yapılmaz.
s) Merkezde bakım hizmeti alan kişilerin koruyucu
sağlık (tarama programları, izlemler ve benzeri hizmetler) ve evde sağlık
hizmetlerine erişiminin sağlanması amacıyla ilgili sağlık kuruluşları ile
gerekli koordinasyon yürütülür.
ş) En fazla 24 yatak veya gündüzlü hizmet
kapasitesi olan merkezlerin personel, hizmet, fiziki standartlar ve
bölümlerine ilişkin olarak ihtiyaç ve öncelikler doğrultusunda ilave
düzenlemeler yapılabilir.
t) Otizm, Alzheimer-Demans ve yatağa bağımlı
engelli bireylere ilişkin ihtisaslaşmış merkezlerin personel, hizmet, fiziki
standartlar ve bölümlerine ilişkin olarak ihtiyaç ve öncelikler
doğrultusunda ilave düzenlemeler yapılabilir.
u) Merkezin başvuru ve açılış aşamalarında, gerekli
belgelerin tanziminde ulusal ve uluslararası standartlar oluşturmak
amacıyla akredite kurumlarla iş birliği yapılabilir.
ü) Bu Yönetmelik ile düzenlenen işlemlerin BMYS
üzerinden yapılması esastır. BMYS mücbir sebep dolayısıyla aktif
olamadığında işlemler Genel Müdürlük bilgisi dahilinde manuel olarak
yapılabilir.
Elektronik
işlemlere ilişkin hükümler
MADDE 5- (1) Merkez yetkilileri BMYS’de kullanmak üzere;
15/1/2004 tarihli ve 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu uyarınca ıslak
imzaya eşdeğer ve hukuki geçerliliği olan güvenli e-imza edinmekle
yükümlüdür.
(2) Merkez ile yapılacak yazışmalarda kayıtlı
elektronik posta (KEP) ve/veya Ulusal Elektronik Tebligat Sistemi (UETS)
kullanılması esastır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Merkez Açma, Nakil, Kapatma Süreçleri
Merkez
açılış aşamaları
MADDE 6- (1) Merkez açılış aşamaları şunlardır:
a) Başvuru.
b) Konum uygunluk.
c) Ön izin.
ç) Açılış onayı.
d) Faaliyet izni.
(2) Merkezlerin;
a) Yeni bina olarak yapılmasında,
b) Başka amaçla inşa edilmiş binaların, merkeze
dönüştürülmesinin istenmesi halinde tadilat işlerine başlanılmasında,
c) Ruhsatlandırılmış merkez binasına ek bina
inşaatına başlanılmasında,
ç) Yeni bir şube açılmasında,
d) Kapasite artırımında,
birinci fıkrada belirtilen aşamalar dikkate
alınarak hareket edilmesi zorunludur.
(3) Merkezin nakil talebi halinde konum uygunluk,
ön izin, açılış onayı ve faaliyet izni alınması zorunludur. Yeni tefrişat
gerekmez.
Açılış
değerlendirme komisyonu
MADDE 7- (1) Merkezlerin faaliyete geçme süreçlerinde il
müdürlükleri bünyesinde oluşturulan açılış değerlendirme komisyonu görev
yapar.
(2) Açılış değerlendirme komisyonu; il müdürlükleri
bünyesinde il müdürü onayıyla kurulan, il müdür yardımcısının başkanlığını
yaptığı, il müdürlüklerinde statü farkı gözetmeksizin istihdam edilen,
aldığı lisans eğitimi itibarıyla mimar, inşaat mühendisi, şehir plancısı,
makine mühendisi, elektrik ve elektronik mühendisi ve/veya elektrik
mühendisi ile meslek personeli, sağlık personeli ve avukat ünvanını haiz
personelden oluşur. Bu ünvanlarda yer alanlardan mühendis, mimar, şehir
plancısı kadro ve pozisyonunda personel bulunması halinde tercih sebebidir.
Komisyon, en az bir mimar ve inşaat mühendisi olmak üzere en az 5 üyeden
oluşur. Komisyonun kurulacağı ilde mimar ve mühendis ünvanlı personelin
bulunmaması durumunda komisyon en yakın ilde istihdam edilenlerden
oluşturulur. Gerektiğinde, 10/6/1949 tarihli ve 5442 sayılı İl İdaresi
Kanununun 8 inci maddesinin (B) ve (C) fıkralarına göre valilik tarafından
çevre, şehircilik ve iklim değişikliği il müdürlüğünden görevlendirme
yapılabilir. İhtiyaç halinde birden fazla komisyon oluşturulabilir.
(3) Açılış değerlendirme komisyonu, dosya üzerinde
ve yerinde inceleme yapar. Başvuruları, rapor ve dosya düzenlemek suretiyle
bu Yönetmelik ve ilgili mevzuata uygunluğunu değerlendirir.
(4) Açılış değerlendirme komisyonunun sevk ve
idaresinden ilgili il müdür yardımcısı sorumludur.
Başvuru
MADDE 8- (1) Her yılın şubat ayında, il nüfusu, resmî ve
özel bakım merkezlerinin hizmet talebine ilişkin istatistiki veriler, ilde
faaliyet gösteren, yatırımda olan ve açılış işlemleri devam eden resmî ve
özel bakım merkezlerinin kapasiteleri gibi bilgiler Bakanlık internet
sayfasında duyurulur.
(2) Başvuru kurucu tarafından yapılır.
(3) Başvuru için aşağıdaki şartlar aranır:
a) Gerçek kişiler ile tüzel kişi temsilcilerinin 35
inci maddenin birinci fıkrasının (c) ve (ç) bentlerinde yer alan suçlardan
hüküm giymemiş olması ve aynı fıkranın (d) bendinde yer alan kamu
görevinden yasaklı kişilerden olmaması gerekir. Bu bentte yer alan şartları
taşımayan kişiler merkezlerin ruhsatlarını devralamaz, adına merkez ruhsatı
bulunan tüzel kişilerin ortaklık yapısında yer alamaz.
b) Bakanlık tarafından merkezi kapatılan ya da
merkezini bu Yönetmelik ile belirlenen usullere uymadan kapatan gerçek
kişiler ile gerçek kişinin hissedarı olduğu tüzel kişiler başvuru yapamaz.
c) Kurucu tüzel kişi ise şirket temsilcisinin
şirket ortaklarından, vakıf veya dernek ise yönetim kurulu üyelerinden
olması gerekir.
(4) Merkez açmak isteyen gerçek kişi ve özel hukuk
tüzel kişilerinin başvuruları Bakanlık bilgi sistemleri aracılığı ile
alınır. Merkez açılması istenen yer arsa ise imar durum belgesi, mevcut bir
binanın merkez binası olarak teklif edilmesi halinde ise binaya ait yapı
kullanma izin belgesi ile bina yerleşim planı yüklenir.
(5) İmar durum belgesinde arsa niteliği taşımayan
araziler kabul edilmez. Arsa üzerindeki natamam binalar arsa olarak kabul
edilir.
(6) Merkezin adı, bakım hizmeti verilecek engel
grubu veya grupları, yaş ve cinsiyet, hizmetin yatılı veya gündüzlü olarak
verileceği, kapasitesi, binanın veya arsanın açık adresini içeren
başvuru/form ya da dilekçesi sisteme yüklenir.
(7) Yeni merkez açılışı, şube açılışı, ek bina
inşaatı ile mevcut merkezlerde kapasite değişikliği başvuruları açılış
değerlendirme komisyonu tarafından incelenir, uygun görülen başvurular için
il müdürlüğü tarafından başvuru kabul belgesi düzenlenir ve BMYS’e
yüklenir. Başvuru belgesine başvuru numarası verilir. Süreç, başvuru
numarası ile takip edilir.
(8) Başvuru kabul belgesi devredilemez.
(9) Bakanlıkça; başvuru, konum uygunluk, ön izin,
açılış onayı, faaliyet izni, komisyonlar ve süreç yönetimine ilişkin merkez
açılış rehberi yayımlanır.
(10) Bu maddeye aykırı bir şekilde yapıldığı tespit
edilen başvurular iptal edilir.
Konum
uygunluk
MADDE 9- (1) Başvuru kabul belgesi düzenlenen merkezin,
açılış değerlendirme komisyonu tarafından konum uygunluk durumu
değerlendirilir.
(2) Konum uygunluğu olumlu değerlendirilen merkez
için, konum uygunluk başvurusu Ek-1’de yer alan belgeler ile birlikte BMYS
üzerinden yapılır. Merkez olması önerilen taşınmaz için açılış
değerlendirme komisyonu tarafından Ek-1’de yer alan taşınmaz konum onam
formu ve dosyası düzenlenir.
(3) Ek-1’de yer alan konum onam formundaki
şartların tamamının sağlanması halinde il müdürlüğü tarafından konum
uygunluk belgesi tanzim edilir.
(4) İl müdürlüğü tarafından konum uygunluk belgesi
BMYS’ye yüklenir.
(5) Başvuru kabul belgesi aldıktan itibaren en geç
18 ay içinde konum uygunluk belgesi alınması zorunludur. Bu süre içinde
alamayanların başvuru kabul belgeleri iptal edilir.
(6) Ek-1’de yer alan şartları taşımayan başvurular
red edilir ve yazı ile bildirilir.
Ön izin
süreci
MADDE 10- (1) Ön izin sürecinde, konum uygunluk belgesi
alanların mimari veya tadilat projelerinin bu Yönetmelik ve ilgili mevzuata
uygunluğu açılış değerlendirme komisyonu tarafından değerlendirilir.
(2) Konum uygunluk belgesinin alınmasından itibaren
en geç 18 ay içinde ön izin alınması şarttır.
(3) Ön izin değerlendirme sürecinde açılış
değerlendirme komisyonunun görevleri şunlardır:
a) Ön izin başvuruları, komisyon tarafından
Bakanlıkça yayımlanan merkez açılış rehberine göre ön izin değerlendirmesine
tabi tutulur.
b) Merkez olarak önerilen taşınmaza ilişkin mimari
avan proje sunulur. Mimari avan projenin Bakanlık tarafından engelli
bireylerin engel grupları ve yaşları dikkate alınarak hazırlanan
erişilebilirlik kontrol formu ile Ek-3’te ve Ek-4’te yer alan kriterleri
karşıladığına ilişkin açılış değerlendirme komisyonu tarafından ön rapor
düzenlenir. Ön rapor ve avan proje BMYS’ye yüklenir.
c) Açılış değerlendirme komisyonunca onaylanan
mimari avan projeye uygun detaylı mimari uygulama projeler, Bakanlık
tarafından engelli bireylerin engel grupları ve yaşları dikkate alınarak
hazırlanan erişilebilirlik kontrol formu ile Ek-3’te ve Ek-4’te yer alan
kriterler çerçevesinde değerlendirilir. Açılış değerlendirme komisyonu
tarafından uygun görülmesi halinde rapor hazırlanır. Rapor ve mimari
uygulama projesi BMYS’ye yüklenir.
ç) (b) ve (c) bentleri uyarınca uygun görülen
projenin mevcut binaya ait olması halinde Ek-3’e göre yapılan kontrolde
esaslı tadilat gerektirmesi durumunda, ilgili idareden tadilat ruhsatı
alınır. Tadilat ruhsatı düzenlenen projelerde, komisyon tarafından uygun
görülen projenin ilgili idarece değiştirilmesi halinde, proje komisyon
tarafından yeniden incelenerek idarenin talepleri ile Bakanlık tarafından
engelli bireylerin engel grupları ve yaşları dikkate alınarak hazırlanan
erişilebilirlik kontrol formu ve Ek-4’teki kriterleri de sağlayacak şekilde
gerekli proje değişikliği yaptırılır.
d) Merkez için ön izin başvurusu (b), (c) ve (ç)
bentlerine göre süreç tamamlandıktan sonra Ek-2’de yer alan belgeler ile
birlikte BMYS üzerinden yapılır. Açılış değerlendirme komisyonu ön izin
başvurusunun komisyona tesliminden itibaren iki ay içinde değerlendirir.
e) Başvuru evrakında eksiklik veya uygunsuzluk
varsa, bu durum beş iş günü içinde il müdürlüğü aracılığıyla başvuru
sahibine yazılı olarak bildirilir.
f) İl müdürlüğünce, eksiklik veya uygunsuzluk
bulunmadığının tespiti halinde ilgili evrak en geç on iş günü içinde BMYS’e
yüklenir. Başvurunun, uygun görülmesi hâlinde bir ay içinde ön izin belgesi
düzenlenir ve BMYS’e yüklenir.
(4) Ön izin belgeleri devredilemez. Ancak nakil
amaçlı düzenlenmiş ön izin belgesine sahip ruhsatlı ve faal merkezlerin,
ruhsat devri yapmaları durumunda yeni ruhsat sahibi adına mevcut süresi
korunarak ön iznin devam etmesine izin verilir.
(5) Ön izin belgesinde hizmet vereceği engel grubu
ve kapasitesi belirtilir. Ön izin belgesinde belirtilen kapasiteden fazla
bina ve mekân yatırımları merkeze ilave kapasite hakkı vermez.
Açılış
onay işlemleri
MADDE 11- (1) Açılış onay işlemlerine başlanması için ön
izin verilen başvurularda, gösterilen arsa veya bina için ön izin
tarihinden itibaren 3 ay içerisinde tapunun veya kira sözleşmesinin açılış
değerlendirme komisyonuna sunulması zorunludur. Aksi takdirde başvuru kabul
belgesi iptal edilir. Uygun görülmeyen başvuruların gerekçesi yazılı olarak
bildirilir. Karara itiraz edilmesi durumunda, il müdürlüğü tarafından
açılış değerlendirme komisyonu üyeleri dışında oluşturulacak komisyon
marifetiyle başvuruyu tekrar değerlendirir ve nihai karar kurucuya
bildirir.
(2) Merkez açmak isteyen kurucu, merkez binasını
sözleşme ile edinecekse ya da sahibi olduğu mülkü kullanacaksa tarafına
yapılan ön izin bildirim tarihinden itibaren bir yıl içinde; merkez için
yeni bina inşa edilecekse üç yıl içinde açılış onay dosyasını tamamlayarak
il müdürlüğüne teslim eder. Ancak, bu süreler sonunda eksikliklerin tamamlanamaması
halinde, başlanmış işlerin bitirilmesi amacıyla kurucu tarafından ek süre
talep edilebilir. Açılış değerlendirme komisyonun teklifi ve il müdürünün
onayıyla bir yıla kadar ek süre verilebilir.
(3) Açılış onay işlemlerine başlaması amacı ile
verilen ön izin tarihi itibarıyla arsa gösteren başvurularda 1 yıl içinde
inşaat ruhsatını alması, hazır bina gösteren başvurularda 9 ay içerisinde
binada düzenleme veya tadilata başlaması zorunludur. Ancak, bu süreler
sonunda işlemlerin tamamlanamaması durumunda kurucu tarafından ek süre
talep edilebilir. Açılış değerlendirme komisyonun teklifi ve il müdürünün
onayıyla bir yıla kadar ek süre verilebilir.
(4) İl müdürlüğü, süresi içinde gerekli işlemleri
yapmayan kurucuların başvuru kabul belgesini iptal eder ve iptal onayı
BMYS’ye yüklenir.
Açılış
onay süreci
MADDE 12- (1) Açılış onay başvurusu ön izin belgesine uygun
şekilde binasını tamamlamış merkezler tarafından Ek-5’te yer alan belgeler
ile birlikte il müdürlüğüne yapılır, il müdürlüğü tarafından BMYS’ye
yüklenir.
(2) İl müdürlüğü tarafından başvuru evrakında
eksiklik veya uygunsuzluk bulunmadığının tespiti halinde, başvuru
tarihinden itibaren en geç bir ay içerisinde açılış değerlendirme komisyonu
tarafından yerinde inceleme yapılır; bina standartlarının bu Yönetmelik ve
ilgili mevzuata uygun yapıldığını ve merkeze ait görsel ve dijital kayıtlar
ile merkezin hizmet bölümlerini, tefrişini, kullanım alanlarını, dış
cephesini ve tabelasını gösteren dosya tanzim edilir. İl müdürlüğü
tarafından dosyadaki belgelerin tamamı mühürlenir.
(3) Yapılan yerinde inceleme sonucunda eksiklik
veya uygunsuzluk tespit edilmesi halinde, tespit edilen eksiklik veya
uygunsuzluklar başvuru sahibine yazılı olarak bildirilir. Eksiklik veya
uygunsuzluğun giderildiğinin başvuru sahibi tarafından il müdürlüğüne
yazılı olarak bildirilmesi üzerine yeniden yerinde inceleme yapılır.
(4) İl müdürlüğünce uygun görülen merkez için
açılış onay belgesi düzenlenir ve BMYS’ye yüklenir. Yapılan
değerlendirmede, ön izin belgesine ya da ruhsat için aranan şartlara
aykırılık olması durumunda açılış onay belgesi düzenlenmez ve tespit edilen
eksiklik veya uygunsuzluklar başvuru sahibine il müdürlüğü tarafından
yazılı olarak bildirilir.
Faaliyet
izni
MADDE 13- (1) Açılış onayı verilen merkezler tarafından
Ek-6’da yer alan belgeler iki nüsha olarak hazırlanır ve il müdürlüğüne
teslim edilir. İlgili tüm belgeler, il müdürlüğü tarafından BMYS’ye
yüklenir.
(2) Başvuru evrakında eksiklik veya uygunsuzluk
olmaması halinde, il müdürü tarafından imzalanan Ek-8’de yer alan faaliyet
izin belgesi onaylanmak üzere Bakanlığa gönderilir. Bakanlık tarafından en
geç bir ay içerisinde Ek-8’de yer alan faaliyet izin belgesi tarih ve sayı
verilerek onaylanır ve BMYS’ye yüklenir. Merkez, Bakanlık kayıtlarına ve
veri tabanına işlenir. Faaliyet izin belgesi üç nüsha olarak düzenlenir,
bir nüshası Bakanlıkta, bir nüshası il müdürlüğünde, bir nüshası da
Merkezde bulundurulur.
(3) Merkezler, zihinsel, bedensel, ruhsal engel
gruplarından biri, ikisi ya da tamamına hizmet verebilir. Faaliyet izin
belgesinde bu gruplardan hangilerine hizmet sunulacağı belirtilir.
(4) Faaliyetine izin verilen merkez için düzenlenen
tüm belgelerin ve başvuru dosyasının aslı il müdürlüğünde muhafaza edilir.
Düzenlenen belgelerin bir örneği de kurucuya imza karşılığında teslim
edilir. Elektronik ortamda oluşturulan belgeler, Bakanlıkça belirlenen
arşiv ve saklama kriterlerine uygun olarak dijital ortamda muhafaza edilir.
(5) Faaliyet izin belgesi ve sorumlu müdür belgesi
merkezin görülebilecek bir yerine asılır.
(6) Faaliyet izin belgesi verilen her merkezin
işveren ve iş yerinin adı ve yaptığı işin niteliği il müdürlüğü tarafından
bir ay içinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının ilgili il
müdürlüklerine ve defterdarlığa bildirilir.
(7) Merkezi kapatılan ya da merkezini bu Yönetmelik
ile belirlenen usullere uymadan kapatan gerçek kişiler ile bu gerçek
kişilerin hissedarı olduğu tüzel kişiliğin merkez açmak istemesi halinde
merkeze faaliyet izni verilmez.
(8) Kurucunun 35 inci maddenin birinci fıkrasının
(c) ve (ç) bentlerinde yer alan suç ve cezalardan hükümlü olmasının merkez
açıldıktan sonra gerçekleşmesi halinde faaliyet izin onayı ve belgesi iptal
edilir.
(9) Faaliyet izin belgesi düzenlenen merkezin
hizmete başlayabilmesi ve engelli birey kabul edilebilmesi için en az bir
meslek personeli, bir sağlık personeli, dört bakıcı personel, bir temizlik
personeli ve üç nöbet sorumlusu istihdam edilmesi zorunludur.
(10) Bu maddeye aykırı bir şekilde verildiği tespit
edilen faaliyet izinleri iptal edilir.
Şube
açılması
MADDE 14- (1) Merkezlerin açılışındaki usule uygun olarak
şube açılabilir. Her şube için ayrı sorumlu müdür ve personel istihdamı
zorunludur. Personel onay alındığı şube dışında başka şubede
çalıştırılamaz.
Ek bina
açılması
MADDE 15- (1) Merkez binası ile aynı bahçe içinde olan
binalar merkeze bağlı ek bina olarak kullanılabilir. Ek bina faaliyet
işlemleri, yeni merkez açılışındaki işlemler gibi gerçekleştirilir. Ek
binalar için ayrı sorumlu müdür istenmez.
Kapasite
artırımı
MADDE 16- (1) Merkezlerin açılışındaki usule uygun olarak
kapasite artırımı yapılabilir.
Temsilcinin
değişmesi
MADDE 17- (1) Özel hukuk tüzel kişilerince merkez açma
yetkisi verilen temsilcinin değişmesi durumunda, temsilcinin kurucu
olmasıyla ilgili yönetim kurulu kararının tasdikli örneği ve başvuru için
36 ncı maddede istenen belgeler iki nüsha halinde hazırlanarak il
müdürlüğüne başvurulur. Yeni temsilcinin niteliklerinin kurucu olmak için
belirlenen şartlara uygun olması halinde, il müdürlüğü yeni temsilcinin
kabul edildiğini resmî yazı ile tüzel kişiliğe ve Bakanlığa BMYS üzerinden
bildirir. Faaliyet izin belgesi sadece temsilci değişikliğini belirtecek
şekilde yeniden düzenlenir.
Devir
işlemleri
MADDE 18- (1) Devir işlemlerinde merkezin bu Yönetmelikte
belirlenen bina şartlarını haiz olması esastır.
(2) Merkezi devretme ve devralma talebinde bulunan
gerçek kişi ve özel hukuk tüzel kişileri, bu taleplerini içeren dilekçeler
ile 36 ncı maddede istenen belgeleri iki nüsha halinde hazırlayarak il
müdürlüğüne müracaat ederler. Açılış ve değerlendirme komisyonu başvuruya
ilişkin belgeleri başvuru tarihinden itibaren 15 gün içinde değerlendirir,
yapılan değerlendirme sonucunda devir işleminin uygun görülmesi halinde il
müdürlüğünce devir onayı alınır. Onayın merkeze gönderilmesinden sonra
devir işleminin gerçekleştiğine ilişkin noter belgesine istinaden faaliyet
izin belgesi düzenlenerek onaylanmak üzere Bakanlığa gönderilir.
(3) Devreden ve devralanlara ait devir sözleşmesi
tarihi itibarıyla geçerli olmak üzere ticaret sicil tasdiknamesinin örneği,
devre ilişkin onay ve faaliyet izin belgesinin aslı merkezin il
müdürlüğünde bulunan dosyasında bulunur, bir örneği merkeze ve Bakanlığa
BMYS üzerinden gönderilir.
(4) Kurucu, sorumlu müdür veya bir personele
ilişkin merkezde adli veya idari bir soruşturma veya kovuşturma yürütülüyor
olması halinde soruşturma veya kovuşturma sonuçlanıncaya kadar merkezin
devir işlemi yapılamaz.
(5) İl müdürlüğü onayını müteakiben noter
işleminden önce kurucu ve merkez sorumlu müdürü tarafından merkezde zorunlu
olarak bulundurulması gereken her türlü belge, defter ve dosyalar ile
engelli bireyin kendisi ya da yasal temsilcisi tarafından merkeze teslim
edilen ve emanet kasa ve hesabında tutulan para, mücevher ve kıymetli
kâğıtları ile harçlıkları, tutanakla tespit edilir; devir işleminin
gerçekleşmesini müteakiben sorumlu müdür ve devralan kurucuya teslimi
sağlanır. Tutanağın bir örneği merkez dosyasında bulundurulur.
(6) Merkez, tespit edilen eksiklik ve/veya
uygunsuzlukların giderilmesinin akabinde devredilebilir. Ancak, kurucunun
vefatı veya ağır hastalığı gibi mücbir durumlarda merkezin denetimi
sırasında tespit edilen eksiklik ve/veya uygunsuzluklardan dolayı devralan,
devredenin sorumluluklarını da almış sayılır ve talebi halinde
eksikliklerin giderilmesi için yeni süre verilebilir.
(7) Merkezin kapatılması halinde devir işlemi
yapılamaz. Yeni merkez açılma işlemine tabi tutulur.
(8) Devir işlemleri merkez açılış aşamalarına tabi
değildir.
(9) Bu madde hükmünce devralınan merkez iki yıl
içinde yeniden devredilemez.
Nakil
işlemleri
MADDE 19- (1) Merkezin başka bir binaya taşınmak istenmesi
halinde;
a) Nakil işlemi için her zaman başvurulabilir.
b) Merkezin yeni binasının adresini bildiren bir
dilekçe ile il müdürlüğüne başvurulur.
c) Yeni merkez açılışında uygulanan işlemler
yapılır. Ancak nakil izni verilmesinde tefrişle ilgili şartlar aranmaz.
ç) Nakile ilişkin onay ve faaliyet izin belgesinin
bir nüshası da bilgi için Bakanlığa gönderilir.
d) Afet, salgın hastalık ve seferberlik gibi
olağanüstü durumlarda il müdürlüğünün teklifi ve Bakanlık onayı ile merkez,
süresi Bakanlıkça belirlenmek üzere engelli bireyler ile birlikte farklı
bir ildeki adrese taşınabilir. Bu durumda, ücreti Bakanlık tarafından
ödenen engelli bireylerin bakım ücretleri, merkezin kurulduğu ildeki il
müdürlüğü tarafından ödenir, merkezin takip ve kontrolü ise nakledilen il
müdürlüğü tarafından yapılır.
e) Nakile ilişkin işlemler BMYS üzerinden
bildirilir.
f) Nakil sürecinde engellilere verilen hizmetin
eksiksiz yürütülmesinden bakım merkezi sorumludur.
Tadilat
MADDE 20- (1) Merkezlerin mevcut binasının esaslı tadilat
kapsamı dışında tadilat, tamirat ve onarım gerektirmesi halinde, tadilata
başlanmadan önce il müdürlüğüne yazılı bildirimde bulunulur.
(2) Merkezlerin mevcut binasının esaslı tadilat
gerektirmesi halinde, tadilata başlanmadan önce ilgili idarenin onayladığı
tadilat projesinin il müdürlüğünce onaylanması gerekir.
(3) Engelli bakım merkezlerinde yapılacak
tadilatların engelliler üzerinde olası etkileri dikkate alınarak bakım
merkezi yetkililerince olumsuzlukların asgariye indirilmesine yönelik
gerekli önlemler alınır.
Merkezin
kurucu tarafından kapatılması
MADDE 21- (1) Merkezin kurucu tarafından kapatılması
durumunda;
a) Kurucu, en az bir ay önceden il müdürlüğüne,
personele, engelli bireye veya yasal temsilcisine yazılı olarak merkezi
kapatma isteğini ve merkezi kapatacağı tarihi bildirir.
b) Merkeze ait faaliyet izin belgesini, açılış
dosyasını, merkezde zorunlu olarak bulundurulması gereken her türlü belge,
defter ve dosyaları il müdürlüğüne teslim eder. Engelli bireyin kendisi ya
da yasal temsilcisi tarafından merkeze teslim edilen ve emanet kasa ve
hesabında tutulan para, mücevher ve kıymetli kâğıtları ile harçlıklar
engelli bireye, engellinin yeni yerleştirileceği merkeze ya da yasal
temsilcisine teslim edilir.
c) İl müdürlüğü merkezin usulüne uygun olarak
kapandığını ve kapatılma tarihini Bakanlığa, çalışma ve iş kurumu il
müdürlüğüne, sosyal güvenlik il müdürlüğüne ve defterdarlığa bildirir.
ç) Merkezin kapatılması halinde, merkezde kalan ve
bakım ücretleri Bakanlık tarafından ödenen bakıma ihtiyacı olan engelli
bireylerin bakım ihtiyaçları, il müdürlüğünce il içindeki veya çevre
illerdeki resmî veya özel diğer merkezlerde sağlanır.
d) Engelli bakım merkezinde en son engelli hizmet
niteliklerine uygun olarak nakledilinceye kadar kapatma süreci devam eder.
(2) Kurucu tarafından hizmet verilen engel grubunun
değiştirilmesinin istenilmesi halinde merkezdeki engellilerin durumlarına
uygun diğer merkezlere nakillerinin il müdürlüğü ile koordine edilerek
planlanması, her birinin yeni merkezlerinin belirlenmesi ve nakillerinin
sağlanması gerekir. Engelli nakillerinin sağlanamaması halinde başvuru
reddedilir. Bu kapsamda merkezler arası nakil esastır. Engellilerin
nakledilmesini müteakiben yeni engel grubu için bu Yönetmelikte yer alan
tüm şartların karşılanması halinde yeni faaliyet izin belgesi
düzenlenebilir. Bu süreçte tadilat yapılması halinde merkezdeki engellilere
ilişkin güvenlik önlemlerinin alınması gerekir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Merkez Binasına İlişkin Temel Özellikler
Merkez
binasının kullanımı ve fiziksel şartları
MADDE 22- (1) Merkez binası sadece engelli bireylere yönelik
hizmetler için kullanılır.
(2) Merkez binasında Ek-4’te yer alan şartlar
aranır.
Merkezin
adı
MADDE 23- (1) Merkez adında, mevcut resmî ve özel bakım
merkezlerinde kullanılan ad ve ünvanlar ile yabancı dildeki kelime ve
deyimler kullanılamaz.
(2) Merkez adında hizmet verilecek engel grubu
belirtilemez.
(3) Merkez tabelasında Bakanlık ambleminin
kullanılması zorunludur. Amblem, merkez tabelası haricinde kullanılamaz.
Merkezin
bölümleri
MADDE 24- (1) Merkezde Ek-4’te yer alan bölümlerin bulunması
gerekir.
(2) Merkezler, girişi ve bahçesi ayrı olan her bir
hizmet binasında ya da bloğunda en fazla 100 kapasiteye kadar hizmet
verebilir.
Yangın
güvenliği
MADDE 25- (1) Merkezin, 27/11/2007 tarihli ve 2007/12937
sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Binaların Yangından
Korunması Hakkında Yönetmelik hükümlerince iki yılda en az bir defa
kontrollerinin sağlanması ve alınan belgelerin il müdürlüğüne gönderilmesi
gerekir.
Acil
durum planı
MADDE 26- (1) Yangın, sabotaj ve deprem gibi durumlarda
uygulanacak acil durum planı merkez tarafından faaliyet izin belgesinin
kurucuya teslimini takip eden iki ay içinde hazırlanarak il müdürlüğü
onayına sunulur. İl müdürlüğünce onaylanan acil durum planları “GİZLİ”
gizlilik derecesini haiz olup onaylandıktan sonra kilitli bir dolap
içerisinde muhafaza edilir. Bu plan içerisinde yer alan ekiplerin listesi
yangın söndürme dolapları yanında gözükür bir şekilde asılır. Personel
değişikliği olduğu takdirde planda güncelleme yapılır.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Merkezin İşleyişine İlişkin Esaslar
Merkezin
genel çalışma esasları
MADDE 27- (1) Aynı bahçe içerisinde, her bir engel grubuna
göre ayrı bahçe ve bina düzenlemesi yapmış merkezler zihinsel, bedensel,
ruhsal engel gruplarından biri, ikisi ya da tamamına hizmet verebilir. Bu
şekilde hizmet verecek merkezler tek bir sorumlu müdür tarafından idare
edilir. Hizmet binaları ayrı bloklar halinde ya da birbirine bitişik
şekilde oluşturulabilir.
(2) On üç ve üzeri yaşlardaki engelli bireyler için
cinsiyetlerine göre ayrı katlarda, bunun mümkün olmaması durumunda
birbirinden ayrı bölümlerde hizmet verilir.
(3) 0-6, 7-12, 13-18, 19 ve üstü yaşlardaki engelli
bireyler için ayrı katlarda, bunun mümkün olmaması durumunda birbirinden
ayrı bölümlerde hizmet verilir.
(4) Aile bireylerinin aynı merkezde kalması halinde
engel gruplarının uyması durumunda ayrı kat veya ayrı blok şartı aranmaz.
Bu durumdaki engelli bireylerin yerleştirilmesi değerlendirme kurulu
tarafından planlanır ve karara bağlanır.
(5) Engelli birey, kendisi ya da yasal
temsilcisinin talep etmesi halinde kendisine refakat edecek bir engelli
olmayan yakını ile birlikte merkezde kalabilir. Akrabanın merkezde kalması
halinde akraba ile merkez arasında merkezde kalış koşullarının
belirlendiği, imkanları dahilinde ödeyeceği aylık ücret, kişisel ihtiyaç ve
giderlerini karşılayacağına dair bir sözleşme-protokol-talimatname yapılır.
(6) Beşinci fıkra uyarınca refakat edecek engelli
yakını için durum bildirir tek sağlık raporu ve kimlik bilgileri merkeze
teslim edilir. Merkez bu belgeleri il müdürlüğüne gönderir. Bu şekilde
merkezde kalan engelli yakını, merkezin zorunlu personel hesaplamasında
merkez kapasitesine dahil edilmez. Söz konusu engelli yakını aynı zamanda
merkez personeli olması halinde engelli birey ile aynı odada kalabilir.
(7) Merkezler, aşağıda belirtilen yaş ve cinsiyet
gruplarına göre planlanır:
a) 0-6 yaş kız ve erkek.
b) 7-12 yaş kız ve erkek.
c) 13-18 yaş kız.
ç) 13-18 yaş erkek.
d) 19 ve üzeri yaş kadın.
e) 19 ve üzeri yaş erkek.
(8) Merkezde kapalı alanlarda sigara içilmez. Ancak
sadece engelli bireylerin kullanımı için merkez bünyesinde sigara içen
engelli bireylerin bulunduğu katlarda müstakil ve havalandırılabilir bir oda
ya da balkon bu amaçla düzenlenebilir. Bu amaçla kullanılan bölümlerin özel
ve yeterli havalandırma sistemi olması gerekir.
(9) Merkezde bulundurulacak olan güvenlik
kameralarının konumuna, kayıt süresine, işlevselliğine, saklanmasına ve
diğer tüm hususlara ilişkin olarak Bakanlık tarafından belirlenmiş olan
talimatlara göre işlem tesis edilir.
(10) Merkezi İzleme Sistemi ile ilgili olarak, 2828
sayılı Kanunun ek 12 nci maddesinde yer alan hükümler doğrultusunda merkez
bünyesinde gerekli iş ve işlemler gerçekleştirilir.
Gündüzlü
hizmet veren merkezler
MADDE 28- (1) Yatılı hizmet veren merkezin gündüzlü hizmet
verilecek engelli kapasitesi faaliyet izin belgesinde ayrıca belirtilmesi
koşuluyla gündüzlü hizmet verilebilir. Gündüzlü hizmet verilecek bölüm yatılı
hizmet verilecek bölümden ayrı olmak zorundadır. Bu bölümde gündüzlü
hizmetten yararlanacak engelli bireyler için yatak odası, dinlenme salonu,
grup etkinlik odası oluşturulur.
(2) Gündüzlü hizmet veren merkezlerde engellilerin
gerektiğinde dinlenebileceği veya uyuyabileceği en fazla üç kişilik yatak
odaları bulunur. Yatak odası olarak kullanılacak odanın her kişiye en az 5
metrekare düşecek büyüklükte olması zorunludur.
(3) Gündüzlü bakım hizmeti verilen engellilerin
ulaşımlarının merkeze ait servis aracı ile sağlanması tercih edilir.
Engellinin merkeze ulaşımı, merkezin servis aracı bulunmaması halinde
engelli veya engelli yakınları tarafından sağlanır.
(4) Yatılı merkezlerde gündüzlü hizmet verilmek
istenmesi durumunda gündüzlü hizmet için ayrıca sorumlu müdür aranmaz.
Ancak gündüzlü hizmet için 41 inci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde
belirtildiği şekilde personel çalıştırılır.
(5) Merkez toplam kapasitesinin en az %20’si
kadarıyla gündüzlü hizmet birimi oluşturabilir. Gündüzlü kapasitesi, merkezin
yatılı kapasitesine dahil edilmez.
Evde
bakıma destek birimi
MADDE 29- (1) Merkez aracılığıyla engelli bireyin
ikametgâhında bakım hizmeti verilmesi durumunda il müdürlüğünden onay
alınarak merkezde evde bakıma destek birimi oluşturulur. Evde bakıma destek
hizmeti verilen engelli birey sayısı, merkezde bakılan engelli birey sayısı
ile birleştirilir ve merkezin bakım hizmeti verdiği toplam engelli birey
sayısına göre meslek personeli, sağlık personeli ve bakıcı personel
çalıştırılır.
(2) Evde bakıma destek biriminde başlangıçta bir
meslek personeli ve bir sağlık personeli olmak üzere iki kişi görev yapar.
Evde bakıma destek birimi, sorumlu müdürün gözetim ve denetiminde çalışır.
(3) Evde bakıma destek birimi engelli birey ve
ailesini her ay düzenli olarak ikametgâhında ziyaret ederek bakım
hizmetlerinin sunumunu takip eder, engelli birey ve ailesine psiko-sosyal
destek hizmetlerini verir. Bu hizmet, bakım ihtiyacı olan engellinin
koruyucu sağlık ve tıbbi takip hizmetlerinden de koordineli yararlandırılması
amacıyla Sağlık Bakanlığı evde sağlık hizmeti ile aile hekimliği
birimleriyle iş birliği halinde yürütülür.
(4) Evde bakıma destek hizmeti, değerlendirme
kurulunca hazırlanacak bireysel bakım ve rehabilitasyon planı doğrultusunda
evde bakım hizmet biriminin denetim ve rehberliğinde bakıcı personel
tarafından verilir.
(5) Evde bakıma destek hizmeti veren bir bakıcı
personel bir günde en fazla üç engelli bireye hizmet verebilir. Ancak, bir
bakıcı personelin haftalık toplam çalışma süresi, yıllık fazla çalışma
süresi dahilinde yaptırılacak fazla çalışmalar hariç 22/5/2003 tarihli ve
4857 sayılı İş Kanununun 63 üncü maddesinde belirtilen çalışma süresini geçemez.
(6) Evde bakıma destek hizmetinde görev yapan
bakıcı personel Ek-12’de yer alan görevleri yapar.
(7) Merkez tarafından engelliye evinde bakım
hizmeti verilmesi durumunda aylık evraklarla birlikte evin adresi,
bakılacak engellinin ismi ve bakıcı personelin bilgileri il müdürlüğüne
bildirilir.
(8) Merkez evde bakıma destek hizmetini faaliyet
izin belgesinde yer alan engel grubu dışında farklı bir engel grubuna
yönelik de verebilir.
(9) Sadece evde bakıma destek hizmeti verecek olan
merkezler ofis, daire ve müstakil bina gibi mekanlarda hizmet verebilir. Bu
mekanlarda yatılı ve gündüzlü merkezler için aranan fiziki şartlar aranmaz.
ALTINCI BÖLÜM
Merkezde Sunulacak Bakım Hizmetleri, Uygulanması,
Grupların Oluşturulması ve Beslenme
Bakım
hizmetlerinin kapsamı
MADDE 30- (1) Bakım hizmetleri, engelli bireyin bakımına
yönelik kişisel bakım, psiko-sosyal destek ve sağlık hizmetlerini kapsar.
(2) Engelli bireyin özellikleri dikkate alınarak
aşağıda belirtilen bakım hizmetleri sunulur:
a) Kişisel bakım hizmetleri;
1) Banyo yaptırılması,
2) Tuvalet ihtiyacını gidermede yardım edilmesi ve
gerektiğinde temizliğinin yapılması,
3) Tırnaklarının kesilmesi,
4) Saçlarının taranması,
5) Ağız ve diş bakımının yapılması,
6) Beslenme ve sıvı alımının sağlanması,
7) El, yüz ve ayak temizliğinin yapılması,
8) Saç ve sakal tıraşının yapılması,
9) İstenmeyen tüylerin temizlenmesi,
10) Elbiselerinin giydirilmesi ve çıkarılması,
11) Burun ve kulak temizliğinin yapılması,
12) Yatağının temizlenmesi ve düzeltilmesi,
13) Odasının temizlenmesi,
14) Çamaşırlarının yıkanması,
15) Tehlikelere karşı korunması ve gözetilmesi,
gibi hizmetleri içerir.
b) Psiko-sosyal destek hizmetleri;
1) Engelli bireyin ailesine, engelli bireyi ve
engellilik durumunun kabulünü kolaylaştırmak, bilgilendirilmelerini
sağlamak, uyum ve kabullenme süreçlerini desteklemek amacıyla kişisel veya
grup çalışması yöntemleriyle sunulacak hizmetler,
2) Engelli bireyin mevcut durumunu ve
yerleştirildiği ortamı kabullenmesine, bilgilenmesine ve gelişim alanlarında
desteklenmesine yönelik olarak kişisel ve grup çalışması yöntemleriyle
verilecek hizmetler,
3) Engelli birey ve ailesinin sosyal haklarını ve
mevcut kaynaklarını etkin kullanmasına yönelik olarak kişisel ve grup
çalışması yöntemleriyle verilecek hizmetler,
4) Engelli bireyin bağımsız yaşama, sosyal hayata
uyumuna ve katılımına yönelik sosyal, kültürel, sanatsal ve sportif
etkinlikler ile bu tür etkinliklere katılabilmesi için gerekli refakat
hizmetleri,
5) Engelli bireyin terk edilme, reddedilme,
engellilik durumunu kabullenememe, ümitsizlik, intihar etme, yalnızlık ve
sevgisizlik gibi olumsuz duygulardan kurtarılmasına, depresyon ve stres
gibi durumların yaşanmasının engellenmesine yönelik olarak kişisel veya
grup çalışması yöntemleriyle verilecek hizmetler,
gibi hizmetleri içerir.
c) Sağlık hizmetleri;
1) Reçete edilen ilaçların düzenli olarak
kullanılmasını sağlamak veya dağıtımını/kullanımını koordine etmek,
2) Acil durumlarda kullanılmak üzere ilk yardım
malzemelerini ve reçete gerektirmeyen ilaçların usulüne uygun olarak
muhafazasını sağlamak,
3) Acil durumlarda mesleğin gerektirdiği
müdahaleler yapmak,
4) Engelli bireylerin sağlık durumuna ilişkin
kayıtları tutmak ve muhafaza etmek,
5) Son kullanma tarihi geçen ilaç ve tıbbi
malzemelerin kullanımdan kaldırılmasına ilişkin olarak işlemleri yapmak,
6) Merkezin ve engelli bireylerin genel sağlık,
hijyen ve temizlik gibi konularda ihtiyaçlarını koordine etmek ve rehberlik
etmek,
7) Engelli bireylerin hastane iş ve işlemleri
konusunda yardımcı olmak ve gerekli durumlarda koordinasyonu sağlamak,
8) Merkezde tabip görev yapması halinde mesleğinin
gerektirdiği tıbbi müdahaleleri yapmak ve gerekli ilaçları reçete etmek,
gibi hizmetleri içerir.
Hastanede
refakat
MADDE 31- (1) Merkezde hizmet alan engelli bireylerin
hastanede yatılı tedavi alması ve tedavi süresince refakatçi istenmesi
durumunda, öncelikle aile yakınlarının refakat etmesi esastır.
(2) Ailenin refakatçi olamama gerekçesi il
müdürlüğü tarafından uygun görülmesi halinde, merkezde görevli bakıcı
personelinin yüzde onunu aşmamak üzere merkez personelinden refakatçi
görevlendirilir.
(3) İkinci fıkra uyarınca refakatçi hizmeti
sunulmasına rağmen ihtiyacın devam etmesi ve merkez tarafından istenmesi
halinde merkez personeli, gönüllü veya özel sözleşmeli personel marifetiyle
refakatçi temin edilmesine devam edilebilir.
(4) Birinci, ikinci ve üçüncü fıkralar uyarınca
refakatçi temini yapılamaması halinde, öncelikli olarak Sosyal Yardımlaşma
ve Dayanışma Vakfı kayıtlarındaki ihtiyaç sahibi kişilerden de refakatçi
temin edilerek refakat hizmetinin sunulması sağlanabilir. Bu durumda,
refakat hizmetine ilişkin ödeme, 29/5/1986 tarihli ve 3294 sayılı Sosyal
Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanununun 4 üncü maddesinin altıncı
fıkrası uyarınca engelli ve yaşlılara yönelik hizmetler için ayrılan paydan
ilgili mevzuat doğrultusunda yapılır.
(5) Birinci fıkra uyarınca refakat hizmetinden
kabul edilebilir gerekçe olmadan kaçınılması halinde il müdürlüğü
tarafından sosyal inceleme yapılarak, ailenin ve engellinin durumu merkezde
kalma açısından yeniden değerlendirilir.
(6) Hastanede yatılı tedavi gören bakım ihtiyacı
olan engelli bireyin alt bezi, pijama takımı, özel temizlik malzemesi,
medikal ve tıbbi malzeme, yiyecek, içecek, giysi gibi tüm ihtiyaçlarının
merkez tarafından karşılanması refakat hizmetinin kapsamındadır.
Bakım
hizmeti için grupların oluşturulması
MADDE 32- (1) Bakım hizmeti için engelli grupları aşağıdaki
hususlar dikkate alınarak oluşturulur:
a) Merkezde her bir engelli grubu, engelli
bireylerin kişisel talepleri, bakım ihtiyacı, yaşı ve diğer özellikleri,
sunulacak bakım hizmeti ile hedeflerinin birbirine yakınlığı ve fiziksel
koşullar dikkate alınarak en fazla altı engelli bireyden oluşturulur.
b) Bakım hizmeti hedeflerinin farklılaşması veya
ihtiyaç duyulması halinde, engelli bireylerin grupları değiştirilir.
c) Grup sorumluluğu, grubun amacına ve niteliğine
uygun olarak meslek personeli veya sağlık personeline verilir.
ç) Merkezde çalışan her meslek personeli ve sağlık
personelinin en az bir grubun sorumlusu olmasına özen gösterilir.
d) Dinlenme odalarında veya grup etkinlikleri
odalarında en fazla iki grup aynı anda bir arada bulunabilir.
e) Grupların günlük faaliyet programları aylık
periyotlarla hazırlanır ve uygulama raporları engelli bireylerin
dosyalarında muhafaza edilir.
Bakım
hizmetlerinin uygulanması
MADDE 33- (1) Merkezde bakım hizmetlerinin uygulanmasıyla
ilgili hususlar aşağıda belirtilmiştir:
a) Merkez, 30 uncu maddede yer alan bakım
hizmetlerini esas alarak merkezin engel, yaş ve cinsiyet durumuna ve
engelli bireylerin bireysel özelliklerine göre hizmetlerini geliştirir ve
uygular.
b) Değerlendirme kurulu, engelli bireyin merkeze
yerleştirme işlemlerini yürütür, ailesi ve yakınları ile iletişimini devam
ettirir, merkeze uyumunu sağlar, merkeze uyum sorunu olan engelli bireyler
hakkında değerlendirmelerde bulunur ve bireysel bakım ve rehabilitasyon
planını hazırlar.
c) Bireysel bakım ve rehabilitasyon planı, engelli
bireyler hakkında gerek duyulduğunda sosyal çalışmacı tarafından yapılan
sosyal inceleme sonucunda hazırlanan sosyal inceleme raporu göz önünde
bulundurularak hazırlanır. Hazırlanan plan sorumlu müdürün onayından sonra
uygulanır.
ç) Bireysel bakım ve rehabilitasyon planı ve
denetimi Bakanlık tarafından belirlenmiş içerik uygulama esaslarına göre
yürütülür.
d) Merkezde bakım hizmeti alan ve özel eğitim
alması uygun olan engelli bireylerin, özel eğitim ve rehabilitasyon
merkezlerinden veya resmî özel eğitim kurumlarından destek eğitimi almaları
için gerekli tedbirler alınır.
Beslenme
MADDE 34- (1) Merkezde bakım hizmetinden yararlanan engelli
bireylerin beslenmesinin niteliği ve servisi ile ilgili aşağıdaki hususlara
uyulur:
a) Merkezlerde yemek listeleri engelli bireylerin
yaş ve fiziki gelişimleri, mevsimsel özellikler, bölgenin şartları, kişi
başı gıda rasyonu dikkate alınarak merkezde görev yapan ya da sözleşme
usulüyle çalışan bir diyetisyen tarafından hazırlanır. Hazırlanan yemek
listesi aylık evraklarla birlikte il müdürlüğüne gönderilir. İl
müdürlüğünce görevlendirilecek diyetisyen tarafından incelenen yemek
listesinde engelli bireylerin yaş ve fiziki gelişimleri, mevsimsel özellikler,
bölgenin şartları, kişi başı gıda rasyonu dikkate alınarak listede
değişiklik yapılması istenebilir. Yemek listesinin hazırlanmasında,
merkezde kalan engellilerin istek ve eğilimlerine dikkat edilir.
b) Engelli bireylerin beslenme ihtiyacı bireysel
bakım ve rehabilitasyon planı da dikkate alınarak, yatılı merkezlerde en az
üç ana öğün, engellilerin durumu esas alınarak kuruyemiş veya kuru meyve
veya mevsim meyvelerinden oluşan bir ara öğün; gündüzlü merkezlerde ise en
az bir ana öğün ve kuruyemiş, kuru meyve veya mevsim meyvelerinden oluşan
bir ara öğün verilerek karşılanır. Bakanlığın belirlediği gıda rasyonuna
göre düzenleme yapılır.
c) Sağlık durumları sebebiyle özel diyet
hazırlanması gereken engelli bireyler için tabibin tavsiyeleri doğrultusunda
diyet yemeği hazırlanır.
ç) Engelli bireylere verilen yemek numuneleri
numune kaplarının üzerine tarih ve öğün yazılarak yetmiş iki saat muhafaza
edilir.
d) Merkez tarafından gerçekleştirilecek gezi ve
piknik benzeri sosyal faaliyetler için farklı yemek listesi hazırlanabilir.
e) Yemek salonlarına kendiliğinden gelemeyen ya da
hasta olan engelli bireyin yemeği bulunduğu yerde ve gerektiğinde yardımla
yedirilir.
f) Merkezde bakım altında bulunan engellilerin,
obezite ile mücadele, sağlıklı yaşam ve fiziksel aktivitelerden
yararlandırılmaları amacıyla gerekli çalışmalar ve düzenlemeler yapılır.
(2) Merkez zorunlu olması durumunda menüde
değişiklik yapabilir. Menüde değişikliğin sebebini de belirtir şekilde
sorumlu müdür, sağlık personeli ve aşçı tarafından imzalanan tutanak
tutulur. Tutanak 24 saat içerisinde il müdürlüğüne bildirilir.
(3) Merkezlerde yemek hizmeti dışardan alım
suretiyle de yapılabilir.
YEDİNCİ BÖLÜM
Kurucu ve Sorumlu Müdür ile Merkez Personeline
İlişkin Esaslar
Kurucu ve
sorumlu müdür olacak kişilerde aranan genel şartlar
MADDE 35- (1) Kurucu ve sorumlu müdür olacak kişilerde
aşağıdaki şartlar aranır:
a) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak.
b) Medeni hakları kullanma ehliyetine sahip olmak.
c) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza
Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten
işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya
da affa uğramış olsa bile Devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal
düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, milli savunmaya karşı suçlar,
Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, zimmet, irtikap, rüşvet,
hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli
iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan
kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, terörizmin finansmanı,
kaçakçılık suçlarından veya cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlardan
mahkum olmamak.
ç) Merkezde hizmet alan engelli bireylere yönelik
tehdit veya baskı ya da özgürlüğün keyfî engellenmesini de içeren fiziksel,
cinsel, tıbbi, psikolojik veya ekonomik açıdan zarar veren eylemlerden
dolayı mahkum olmamak.
d) 2/10/1981 tarihli ve 2531 sayılı Kamu
Görevlerinden Ayrılanların Yapamayacakları İşler Hakkında Kanunda
belirtilen şartlara uygun olmak.
(2) Birinci fıkranın (c) ve (ç) bentleri kapsamında
hüküm giyenlerin veya 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi
Kanununun 231 inci maddesi uyarınca hükmün açıklanmasının geri
bırakılmasına karar verilmiş olanların kurucu ve sorumlu müdür onayı iptal
edilir.
(3) Adına merkez açılış ruhsatı düzenlenmiş özel
hukuk tüzel kişilerinin ortaklık yapısında değişiklik olması halinde bu
değişikliğin en geç bir ay içinde il müdürlüğüne bildirilmesi gerekir.
(4) Birden fazla şubesi olan merkezlerde, iş ve
işlemlerin koordinasyonu için merkezin talep etmesi halinde sorumlu müdür
şartlarını haiz olmak üzere genel koordinatör istihdam edilebilir.
Kurucudan
istenecek belgeler
MADDE 36- (1) Kurucu olacak gerçek kişi ve özel hukuk tüzel
kişilerinin temsilcisinden aşağıdaki belgeler istenir:
a) Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası beyanı.
b) Adli sicil ve arşiv kaydına ilişkin beyanı.
c) En az ilkokul mezunu olduğuna dair belge.
ç) İş sağlığı ve güvenliği sağlık raporu.
d) Merkez açmak isteyen şirket için; merkezin
faaliyeti kapsamında olduğuna dair ana sözleşme ile şirket ortaklarını
gösterir ticaret sicili gazetesinin aslı veya onaylı sureti ve vergi
levhası.
e) Tüzel kişinin sermaye şirketi olması halinde
gösterilen temsilcinin şirketi temsile yetkili olduğunu gösterir noterden
onaylı belge ve karar örneği.
f) Kurucunun dernek veya vakıf olması halinde;
vakıf senedi veya dernek tüzüğünde engellilik alanında faaliyette
bulunabileceğini gösterir belge ve karar örneği ile temsilcinin, dernek
veya vakıf yönetim kurulu üyesi ve tüzel kişiliği temsile yetkili olduğunu
gösterir belge.
g) Kurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı
tahsil dairelerine vadesi geçmiş amme borcu ve Sosyal Güvenlik Kurumuna
prim borcu olmadığına dair belge.
ğ) Daha önce bu alanda faaliyet gösterip göstermediğine
dair yazılı beyanı.
h) Emekli olan ve kamu görevinden ayrılmış olanlar
için hizmet belgesi.
(2) Kurucu; merkezin idari, mali, hukuki ve diğer
tüm işlerinin hizmetin amacına ve mevzuata uygun olarak yürütülmesinden
birinci derece sorumludur.
Sorumlu
müdürden istenecek belgeler
MADDE 37- (1) Merkezde sorumlu müdür olacak kişiden
aşağıdaki belgeler istenir:
a) Sorumlu müdürün çalışma talebine ilişkin
dilekçe.
b) Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası beyanı.
c) Adli sicil ve arşiv kaydına ilişkin beyanı.
ç) İş sağlığı ve güvenliği sağlık raporu.
d) Sorumlu müdür olacak meslek personelinin engelli
ya da yaşlı bireylere yönelik hizmet alanlarında en az beş yıl deneyimli
olduğuna ilişkin belge.
e) Sorumlu müdür olacak sağlık personelinin en az
beş yıl deneyimli olduğuna ilişkin belge.
f) Özgeçmişini içeren yazılı beyanı.
g) Lisans veya yüksek lisans mezuniyet belgesi
örneği.
ğ) Emekli olan ve kamu görevinden ayrılmış olanlar
için hizmet belgesi.
h) Kurucu ile sorumlu müdür arasında yapılacak iş
sözleşmesi.
Sorumlu
müdürün değişmesi
MADDE 38-
(1) Sorumlu müdürün görevinden
ayrılması veya görevine son verilmesi halinde; bu durum ve vekalet edecek
sorumlu müdür merkez kurucusu tarafından aynı gün içinde il müdürlüğüne
bildirilir, ilgili evrak en geç yedi iş günü içinde il müdürlüğüne teslim
edilir. Sorumlu müdürün ayrılmasını müteakiben otuz gün içinde merkez için
yeni sorumlu müdür belirlenir ve belgeleri il müdürlüğüne teslim edilir.
Sorumlu müdür değişikliği BMYS’den bildirilir.
(2) Birinci fıkrada belirtilen sürede sorumlu müdür
şartlarını taşıyan kişi bulunamaması halinde, merkeze otuz gün ilave süre
verilebilir. Bu fıkrada düzenlenen ek süre bir yıl içinde ancak bir kez
verilebilir.
Sorumlu
müdürün izne ayrılması
MADDE 39- (1) Sorumlu müdürün çeşitli nedenlerle izne
ayrılması halinde merkezde çalışan bir meslek personeli veya lisans mezunu
sağlık personeli kendi görevleri ile birlikte sorumlu müdürlük görevini de
yerine getirmek üzere vekil olarak bırakılır. Sorumlu müdür izne ayrılmadan
önce kullanılacak izin süresi ve vekalet eden personel aynı gün içinde il
müdürlüğüne bildirilir ve ilgili evrak en geç yedi iş günü içinde il
müdürlüğüne teslim edilir.
(2) Sorumlu müdür, yıllık ya da mazeret iznine
ayrılması halinde, izne ayrılmadan önce vekilini belirterek izin formunu
imzalar. Sağlık iznine ayrılması halinde ise izin formu kendisi ya da
kurucu tarafından imzalanır. Bu formlar il müdürü tarafından onaylanır.
(3) İzin formu merkezin gelen evrak kayıt defterine
tarih ve sayı verilerek kaydedilir ve sorumlu müdürün dosyasında on yıl
süreyle muhafaza edilir.
(4) Ödemeye esas belgeler içinde yer alan personel
listesinde sorumlu müdürün izinli olduğu belirtilir.
Merkezde
çalıştırılacak personel
MADDE 40- (1) Merkez personeli, sözleşme ile 31/5/2006
tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası
Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında
sigortalı olarak istihdam edilir.
(2) İşten ayrılan merkez personelinin, çalışma
belgesi il müdürlüğü tarafından iptal edilir.
(3) Yatılı ve gündüzlü hizmet veren merkezlerde,
çalıştırılması zorunlu olan personelin yanı sıra, usta öğretici, büro
memuru, güvenlik görevlisi, hizmetli, merkezde yemek yapılıyorsa aşçı ve
aşçı yardımcısı, çamaşırhane personeli, şoför, teknik personel, 65 yaş üstü
engelli bireylere hizmet verilmesi durumunda gerontolog ve merkezin ihtiyaç
duyduğu diğer personel çalıştırılabilir.
(4) Merkez, zorunlu personele ilaveten ihtiyaç
duyduğu beden eğitimi öğretmeni, usta öğretici, psikolog, fizyoterapist,
psikiyatri alanında deneyimli hemşire, ergoterapist, gerontolog ve
benzerlerini kısmi veya tam süreli olarak istihdam edebilir.
(5) Sağlık personeli ve bakıcı personelin, merkez
tarafından belirlenerek il müdürlüğüne bildirilen iş kıyafetini giymesi
zorunludur.
(6) Kapatılan merkezlerde çalışan personelin yazılı
şekilde başvurması halinde, BMYS üzerinden ayrılış işlemleri il müdürlüğü
tarafından yapılır.
(7) Merkezde, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili
olarak mevzuatta öngörülen tüm tedbirler alınır.
Çalıştırılması
zorunlu personel ve sayısı
MADDE 41- (1) Merkezde sorumlu müdürün haricinde zorunlu
çalıştırılması gereken asgari personel sayısı aşağıda belirtilmiştir:
a) Gündüzlü hizmet veren merkezlerde; bakılan her
36 engelli birey için bir meslek personeli, her 36 engelli birey için bir
sağlık personeli ve 6 engelli birey için bir bakıcı personel çalıştırılır.
b) Yatılı hizmet veren merkezlerde; 08.00-16.00
saatleri arasında bakılan her 36 engelli birey için bir meslek personeli ve
bir sağlık personeli çalıştırılır. Bedensel engellilere hizmet veren
merkezlerde 08.00-16.00 saatleri haricindeki çalışma saatlerinde nöbet
sorumlusu olarak sağlık personeli çalıştırılır. Zihinsel ve ruhsal
engellilere hizmet veren merkezlerde ise 08.00-16.00 saatleri haricindeki
çalışma saatlerinde nöbet sorumlusu olarak bir sağlık veya meslek personeli
çalıştırılır. Ancak bu durumda zihinsel ve ruhsal engellilere hizmet veren
merkezlerde sağlık hizmetlerinin aksamaması için sağlık personelinin
çalışma saatlerinin 4 saate kadar öne alınması ve erken bitirilmesi veya
dört saate kadar ileri alınarak geç bitirilmesi ya da gündüz vardiyasında
görev yapan birden fazla sağlık personeli var ise ikincisinin akşam
vardiyasında görevlendirilmesi de dâhil olmak üzere gerekli düzenlemeler il
müdürlüğünün bilgisi ve onayı dâhilinde yapılabilir. Ayrıca benzer
gerekçeler ile meslek personeli için de aynı düzenlemeler yapılabilir. Bu
durumda mesleki ve sağlık personeli içerisinden, 4857 sayılı Kanunda
belirtilen çalışma saatleri ve fazla çalışma saatlerini aşmayacak şekilde
görevlendirilmek üzere her merkezde en az 3 nöbet personeli
görevlendirilir.
c) Merkez, yalnızca 0-18 yaş aralığında olan
engelli bireylere hizmet verecek ise çocuk gelişimci; ruhsal veya zihinsel
engelli bireylere hizmet verecek ise psikolog ya da sosyal çalışmacı
çalıştırmak zorundadır. Bedensel engelli bireylere hizmet veren
merkezlerde, engelli sayısının 60’ı geçmesi halinde fizyoterapist
çalıştırılması zorunludur.
ç) Yatılı hizmet veren merkezlerde haftanın yedi
günü 24 saat hizmet verilmesi esastır.
d) Merkezler, engellilerin tüm yaşamlarını
sürdürdükleri, mümkün olduğunca ev ortamının ve aile sıcaklığının
sağlandığı yaşam alanı olarak değerlendirildiğinden, engellilerin
ihtiyaçları ve merkezin bulunduğu konum dikkate alınarak, nöbet hizmetleri
ve personelin genel çalışma saatleri, 4857 sayılı Kanun ve ilgili diğer
mevzuatta yer alan sınırlamalar saklı kalmak koşuluyla 12/24 (12 saat
mesai, 24 saat izin) mesai saatleri şeklinde düzenlenebilir. Bu durumda il
müdürlüğünün bilgisi ve onayı gereklidir.
e) Yatılı merkeze faaliyet izni verildikten sonra
engelli kabul edilebilmesi için 4 bakıcı personel çalıştırılması
zorunludur. Engelli birey sayısı 13 ile 72 arasında ise bakıcı personel
sayısı merkezde bakılan engelli birey sayısının üçte birinden az olamaz.
Her bir hizmet binasında bakılan engelli sayısının 72’yi geçmesi durumunda
eklenen her 12 engelli için ilave bir bakıcı personel çalıştırılır.
Hesaplamada küsuratlı sayılar bir üst sayıya tamamlanır. Merkezlerde
çalıştırılacak bakıcı personel tercihen 8 saatlik üç vardiya halinde
çalıştırılır. Bakıcı personelin çalışma saatleri ve vardiyaları merkez
tarafından belirlenir. Merkez tarafından her ayın son haftasında bir
sonraki ayın vardiya saatleri ve her vardiyada çalıştırılacak bakıcı personelin
belirtildiği liste hazırlanarak il müdürlüğüne sunulur. İl müdürlüğü gerekçesini
belirterek gerek gördüğü hallerde liste üzerinde değişiklik yapabilir.
Çalıştırılacak bakıcı personelin 4857 sayılı Kanun hükümleri doğrultusunda
çalıştırılması zorunludur.
f) Bakıcı personelin 3 vardiya şeklinde
çalıştırılması halinde; gün içinde görev yapacak bakıcı personelin, %50’si
gündüz vardiyasında, %30’u akşam vardiyasında, %20’si ise gece vardiyasında
çalıştırılır. Bakıcı personelin 2 vardiya şeklinde (12 saat mesai, 24 saat
izin) çalıştırılması halinde ise %65’i gündüz vardiyasında, %35’i ise gece
vardiyasında çalıştırılır. Küsuratlı sayılarda ½ ve üstünü geçen sayılar
bir üst sayıya tamamlanır.
g) (b) bendi hükümlerine ilaveten 08.00-16.00
saatleri arasında birden fazla meslek ve sağlık personeli bulunması halinde
engellilerin ihtiyaçları, merkez binasının fiziki durumu ve kapasitesi
dikkate alınarak, nöbet sorumlusuna destek olmak amacıyla akşam ve/veya
gece vardiyasında da meslek ve sağlık personeli çalıştırılabilir. Bu bendin
uygulanması sürecinde 4857 sayılı Kanuna ve Bakanlık talimatlarına göre
hareket edilir.
ğ) Bakılan engelli sayısı 36’ya kadar olan
merkezlerde çalıştırılması zorunlu olan bakıcı personel sayısına dahil
olmak üzere bir temizlik personeli çalıştırılması zorunludur. Bakılan
engelli sayısı 36-72 arasında olan merkezlerde iki, bakılan engelli sayısı
72’nin üzerinde olan merkezlerde her 36 engelliye ilaveten bir temizlik
personeli çalıştırılması zorunludur.
h) En fazla 24 yatılı veya gündüzlü hizmet
kapasiteli merkezlerde bakıcı personel sayısı; merkezde bakılan engelli
birey sayısının dörtte birinden az olamaz, bu sayıya bir temizlik personeli
dahildir. Ayrıca zorunlu meslek veya sağlık personelinin biri tam süreli,
diğeri ise kısmi süreli olarak çalıştırılabilir.
(2) Sorumlu müdürün, meslek veya sağlık personeli
olması halinde; merkezde zorunlu olarak çalıştırılması gereken meslek ve
sağlık personeli sayısına dahil edilir.
(3) Merkezlerde, personel istihdamında 2828 sayılı
Kanun kapsamında çocuk, kadın, engelli kuruluşlarında bakım altında
bulunmuş olanlara öncelik tanınır.
(4) Merkezlerde bakılan engelli bireylere yönelik
bakım kalitesinin artırılması amacıyla çalıştırılması zorunlu personel
sayısına ek olarak her 10 engelli birey için ilave bir personel
çalıştırılabilir.
(5) Bakıcı personelin hastanede refakatçi olarak
görevlendirilmesi halinde, bu süre zarfında merkezde görev yapıyor olarak
kabul edilir.
Merkezde
çalıştırılacak personel için gerekli şartlar ve belgeler
MADDE 42- (1) Merkezde çalıştırılacak personel için
aşağıdaki belgeler istenir:
a) Personelin çalışma talebine ilişkin dilekçe.
b) Türk vatandaşları için Türkiye Cumhuriyeti
kimlik numarası, yabancı uyruklular için pasaport numarası ve Çalışma ve
Sosyal Güvenlik Bakanlığınca düzenlenen 28/7/2016 tarihli ve 6735 sayılı
Uluslararası İşgücü Kanunu uyarınca düzenlenmiş çalışma izni veya çalışma
izni muafiyeti.
c) Öğrenim durumunu gösterir belge.
ç) İş sağlığı ve güvenliği sağlık raporu.
d) Adli sicil ve arşiv kaydına ilişkin beyanı.
e) Özgeçmişini içeren yazılı beyanı.
f) Kurucu ile personel arasında yapılacak iş
sözleşmesi,
g) Emekli olan ve kamu görevinden ayrılmış olanlar
için hizmet belgesi.
(2) Merkezde çalıştırılacak personelin 35 inci
maddenin birinci fıkrasının (c) ve (ç) bentlerinde yer alan suç ve
cezalardan hüküm almamış olması gerekir.
(3) Bakanlık, merkezde çalıştırılacak personelin
mesleki yeterliliğine ilişkin ilave düzenleme yapabilir.
Çalıştırılacak
personel için yapılacak işlemler
MADDE 43- (1) Merkezde çalıştırılacak personel için
aşağıdaki işlemler yapılır:
a) Merkezde çalıştırılacak personel için istenilen
belgelerin asıllarının ibraz edilmesi şartıyla suretleri iki nüsha halinde
il müdürlüğüne teslim edilir.
b) İl müdürlüğünce belgeler incelenerek uygun
olanlara BMYS üzerinden beş iş günü içinde çalışma onayı verilir. Onay
süreci başlayan personel için eksik personel çalıştırmadan dolayı ceza
verilemez.
c) Personelin belgeleri aslının görüldüğüne dair
onayı veren personelce imzalanır. Çalışma onayının bir nüshası il
müdürlüğünde merkeze ilişkin oluşturulan dosyada muhafaza edilir, diğer
nüsha merkeze gönderilir.
ç) Çalışma onayı verilen personel için merkez
tarafından fotoğraflı kimlik kartı düzenlenir. Kimlik kartında personelin
adı, soyadı, görevi, göreve başlayış tarihi ve nüfus bilgileri yer alır.
Kimlik kartı il müdürü tarafından imzalanır ve mühürlenir. Merkezde görevli
tüm personel kimlik kartını görevi süresince görünür bir şekilde üzerinde
taşır.
d) Çalışma onayı verilmeyen ve onay verilme süreci
başlamayan personel merkezde çalıştırılamaz.
e) Personel, sadece çalışma onayında belirtilen
merkez ya da şube de onayda belirtilen kadroda görev yapar.
f) Merkezde çalışacak olan personel ile merkez
arasında iş sözleşmesi yapılır.
g) Personelin sigortalı işe giriş bildirgeleri,
merkez tarafından sosyal güvenlik il müdürlüğüne bildirilir, il müdürlüğü
tarafından bu husus denetlenir.
Merkez
personeli tarafından suç işlenmesi
MADDE 44- (1) Merkeze kabul edilen engelli bireylere karşı
ihmal veya istismarı görülen, suç işleyen ya da suçu gizleyen merkez
personeli hakkında merkez tarafından il müdürlüğüne bilgi verilmek
zorundadır. Suç işleyen personel hakkında merkez tarafından bilgi
verilmesi, bu durumun il müdürlüğü yetkililerince tespit edilmesi veya bu
konuda ihbar ve şikâyet gelmesi durumunda il müdürlüğünce yapılan
değerlendirme sonucunda ivedilikle adli ve idari soruşturma başlatılır. Suç
işlediği şikayetiyle il müdürlüğüne bildirilen personelin, iş sözleşmesi
askıya alınabilir. Hakkında takipsizlik veya beraat kararı verilen personel
görevine dönebilir.
Personelin
izni ve görevden ayrılması
MADDE 45- (1) Merkezdeki zorunlu personelin görevden
ayrılması halinde yerine yeni personel istihdam edilmesi zorunludur.
(2) Merkezden ayrılan, vefat eden, görevine son
verilen, yıllık veya sağlık iznine ayrılan personel aynı gün içinde, hafta
sonu veya resmî tatillere denk gelmesi halinde ise takip eden ilk iş
gününde il müdürlüğüne bildirilir.
(3) Merkezden ayrılan, vefat eden, görevine son
verilen çalıştırılması zorunlu personelin yerine personel istihdam edilmesi
için merkeze 15 gün süre verilir. İl müdürlüğü tarafından onay verilen
personelin 3 iş gününde göreve başlaması ve takip eden günde il müdürlüğüne
bildirilmesi gerekir. Bu sürede kendisi göreve başlamayan personelin, takip
eden günde merkez tarafından il müdürlüğüne bildirimi yapılır. Bu durumda
merkeze, bir defaya mahsus olmak üzere 3 iş günü ilave süre verilir.
Verilen süreler sonunda personel istihdamını sağlamayan merkeze idari para
cezası uygulanır.
(4) Personelin yıllık, mazeret ya da sağlık izni
için doldurulan izin formu sorumlu müdür tarafından onaylanır.
(5) İzin formu, merkezin gelen evrak kayıt
defterine tarih ve sayı verilerek kaydedilir ve personelin dosyasında on
yıl süreyle muhafaza edilir.
(6) Ödemeye esas belgeler içinde yer alan personel
listesinde, izinli olan personel belirtilir.
(7) Meslek personeli ve sağlık personeli yasal
izinlerini aşağıdaki usul ve esaslara göre kullanır:
a) Yıllık izin, mazeret izni ve sağlık izni
kullanan personelin yerine aynı statüdeki diğer personel vekalet eder ve
izin kullanan personel eksik personel sayılmaz. Bir personel sadece bir
personelin yerine vekalet edebilir.
b) İzne ayrılan personelin yerine vekaleten bakacak
personelin bulunmaması durumunda merkezin işleyişini aksatmamak amacıyla,
yıllık izinde 18 iş günü içinde, mazeret ve sağlık izninde ise 30 iş günü
içinde yeni personel istihdamı zorunludur.
(8) 12 kişinin üzerinde engelli bakılan merkezde
çalıştırılan bakıcı personel sayısı; yıllık izin, mazeret izni, sağlık
izni, haftalık izin gibi kanuni izinlerini kullanan veya refakatçi olarak
görevlendirilen personel dâhil olmak üzere, merkezde bakılan engelli birey
sayısının üçte birinden az olamaz. Hesaplamada küsuratlı sayılar bir üst sayıya
tamamlanır.
(9) Merkezde görevli bakıcı personele 4857 sayılı
Kanun hükümleri uyarınca fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma
yaptırabilir. Bu kapsamda yapılacak çalışmalarda 4857 sayılı Kanunun 63
üncü maddesinde belirtilen çalışma süresine uyulmak zorundadır.
Hizmet
içi eğitim ve kalite standartları
MADDE 46- (1) Merkezde sunulan hizmetin kalitesini arttırmak
amacıyla çalışan personele yönelik hizmet içi eğitim verilir. Yeni başlayan
personel için göreve başladığı tarihten itibaren 3 ay içerisinde en az 10
saatlik iş yeri uyum eğitimleri düzenlenir. Merkezde istihdam edilen
personele her yıl asgari 10 saatlik hizmet içi eğitim verilmesi zorunludur.
Söz konusu eğitimlerde Bakanlık tarafından belirlenen hizmet içi eğitim
programları uygulanır. Hizmet içi eğitim programının bir örneği dosyada
muhafaza edilir.
(2) Bakanlık tarafından belirlenen bakım hizmetleri
kalite standartları (BHKS) Merkezler tarafından uygulanır.
(3) Yılda en az bir kez olmak üzere il müdürlüğü
tarafından, il müdürlüğünde merkez hizmetlerinden sorumlu idari personel
ile merkez idari ve meslek personelinin katılımı ile rehberlik ve eğitim
programı düzenlenebilir.
Stajyer
öğrenci uygulaması
MADDE 47- (1) Üniversitelerin psikoloji, psikolojik
danışmanlık, sosyal hizmetler, çocuk gelişimi, fizyoterapi, ergoterapi, dil
ve konuşma terapisi, gerontoloji ve hemşirelik alanlarında lisans veya
lisans üstü öğrenim gören öğrenciler ile ön lisans ve lise düzeyinde çocuk
gelişimi ve eğitimi, hasta ve yaşlı hizmetleri, sağlık hizmetleri alanında
personel yetiştiren okullarda öğrenim gören öğrencilerden merkezde staj
yapmak isteyenler, bölüm veya okulundan alınan staj yapmak istediği alanı
ve süreyi belirten bir yazı ile il müdürlüğüne başvurur. İl müdürlüğü,
talebi uygun görmesi halinde merkeze bildirir. Talebin merkez tarafından da
uygun görülmesi halinde stajyer öğrencinin meslek ya da sağlık personeli
ile birlikte gözlem ve uygulama yapmasına izin verilir. Stajyer öğrenci tek
başına uygulama yapamaz, meslek personeli ile sağlık personelinin yerine
istihdam edilemez. Öğrencinin stajının bittiği, il müdürlüğüne bildirilir.
Personele
ilişkin bildirimler
MADDE 48- (1) Merkezde istihdam edilen personelin işe
başlayışları, işten ayrılışları, izinleri, raporları, ünvanları, sigorta
giriş ve çıkış bildirgeleri, aldıkları eğitimler, stajyer öğrenci
uygulamaları gibi işlemlerin, işlemi takip eden gün itibarıyla BMYS
üzerinden girişi yapılır.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
Merkezin Çalışma Gün ve Saatleri, Defter, Dosya ve
Evrak İşleri
Merkezin
çalışma gün ve saatleri
MADDE 49-
(1) Gündüzlü hizmet veren
merkezler haftanın altı günü mesai saatleri içinde, yatılı hizmet veren
merkezler ise milli ve dini bayramlar ve resmî tatil günleri de dahil olmak
üzere yedi gün yirmi dört saat esasına göre çalışır.
(2) Özel bakım merkezlerinde sunulacak yatılı bakım
hizmetinin tatil günleri dâhil haftanın yedi günü verilmesi esastır.
Gündüzlü bakım merkezlerinde sunulacak sekiz saatlik tam gün, dört saatlik
yarım gün ve gündüzlü veya yatılı bakım merkezlerinde istihdam edilen
bakıcı personel tarafından engelli bireyin ikametgâhında sunulacak günde üç
saatlik evde bakıma destek hizmetlerinin haftanın altı günü, dini ve millî
bayramlar hariç olmak üzere verilmesi esastır.
(3) Gündüzlü veya yatılı bakım merkezlerinde
istihdam edilen bakıcı personel tarafından engelli bireyin ikametgâhında
günde üçer saatten en çok üç engelli bireye evde bakıma destek hizmeti
verilebilir. Ancak, bir bakıcı personelin haftalık toplam çalışma süresi,
yıllık fazla çalışma süresi dahilinde yaptırılacak fazla çalışmalar hariç,
4857 sayılı Kanunun 63 üncü maddesinde belirtilen çalışma süresini geçemez
ve bakım hizmetleri ücretlerinin ödenmesinde, haftalık çalışma sürelerine
uyulup uyulmadığı takip edilir. Bakıcı personele fazla çalışma
yaptırılmasından dolayı Bakanlık tarafından ilave bakım ücreti ödenmez.
Merkezde
bulunması gereken defter ve dosyalar
MADDE 50- (1) Merkezde aşağıdaki defter ve dosyaların
bulundurulması zorunludur:
a) Gelen evrak kayıt defteri.
b) Giden evrak kayıt defteri.
c) Zimmet defteri.
ç) Kütük defteri.
d) Denetleme defteri.
e) Nöbet defteri.
f) Grup izleme defteri.
g) İlaç takip defteri.
ğ) Emanet hesabı (kasa) defteri.
h) Giysi defteri.
ı) Her engelli birey için, içinde ilk kabul
belgeleri, bireysel bakım ve rehabilitasyon planları, diğer tutanak ve
çizelge gibi belgelerin bulunduğu dosya ile sağlık bilgilerinin yer aldığı
dosya.
i) Engelli bireylerin devam çizelgeleri ve
personelin çalışma programını gösteren çizelgelerin bulunduğu engelli birey
ve personel takip dosyaları.
j) Personelin özlük ve sağlık dosyaları.
k) Ziyaretçi defteri.
l) Mesleki çalışma kayıt defteri.
m) Harçlık defteri.
(2) Merkezde kullanılan defterler il müdürlüğü
tarafından her sayfaya numara verilerek ve tasdiklenerek kullanılır.
(3) Merkez, hizmet verilmeye başlanmasından
itibaren tutulan kayıtları ve engelli bireylere ait dosyaları on yıl süre
ile muhafaza etmek zorundadır. Merkezin yazışmalarında başlıklı kâğıt ve
kaşe kullanılması zorunludur.
(4) Engellinin başka bir merkeze nakli halinde
kişisel dosya ve sağlık dosyasının aslı nakil olduğu merkeze teslim edilir.
Onaylı bir örneği merkezde muhafaza edilir.
İl
müdürlüğüne gönderilecek belgeler
MADDE 51- (1) Merkez tarafından her ayın onuncu gününe kadar
engelli birey listesi, personel listesi, yemek listesi, muhtasar ve prim
hizmet beyannamesinin bir örneği ile merkezde istihdam edilen tüm
personelin sosyal güvenliklerinin sağlandığına ilişkin aylık prim ve prime
ilişkin borçlarının olmadığına ya da borcu bulunmakla birlikte 21/7/1953
tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre
tecil edildiğine ve taksitlendirildiğine ya da özel kanunlara göre
yapılandırıldığına ilişkin belge il müdürlüğüne gönderilir.
(2) Gerekli görüldüğü takdirde birinci fıkrada
sayılan belgeler BMYS’ye yüklenir.
Merkez kapasiteleri
MADDE 52- (1) Bakanlığın, merkezlerin kapasite doluluk
oranlarında herhangi bir sorumluluğu ve hizmet alım garantisi bulunmaz.
(2) Merkez, faaliyet izni aşamasında 2828 sayılı
Kanunun ek 7 nci maddesi kapsamında engelli bireye hizmet vermek istememesi
halinde talebini, dilekçe ile il müdürlüğüne bildirebilir. BMYS üzerinden
de bildirim yapılır.
Bakanlığa
gönderilecek belgeler
MADDE 53- (1) Bakanlık merkezde çalışan personel veya
merkezden bakım hizmeti alan engelli bireyler hakkında bilgi isteyebilir.
Bu durumda merkez, Bakanlık tarafından tespit edilecek formattaki bilgileri
belirtilen sürede il müdürlüğüne göndermek zorundadır.
DOKUZUNCU BÖLÜM
Engellinin Bildirimi, Belgeler, İnceleme ve Tespit,
Başvuru, Kabul,
İndirimli ve Ücretsiz Kabul, İzin, Ayrılma ve Nakil
Bildirim
MADDE 54- (1) Mülki amirler, sağlık kuruluşları, köy
muhtarları, genel kolluk kuvvetleri ve belediye zabıta memurları,
çevrelerinde bulunan engellilerin özel bakım merkezine yerleştirilmesi için
il müdürlüklerine veya sosyal hizmet merkezlerine bildirimde
bulunabilirler. Ayrıca, diğer kamu kurum ve kuruluşları, vatandaşlar,
engellilerin kendileri veya akrabaları da bildirimde bulunabilirler.
(2) Engellinin bildirimini müteakiben engelli veya
bildirimde bulunan kişi ile il müdürlüklerinde ön görüşme yapılır,
engellinin bakım hizmeti talebi doğrultusunda dilekçe alınır.
İstenecek
belgeler
MADDE 55- (1) Bakıma ihtiyacı olan engellinin başvurusunda,
engelliden, ailesinden veya yasal temsilcisinden aşağıdaki belgeler
istenir:
a) T.C. kimlik numarası beyanı.
b) Engelli sağlık kurulu raporu.
c) Yatılı ve sürekli bakımı için özel bakım
merkezine yerleştirilecek olan engelli birey için;
1) 18 yaşını tamamlamamış ise ilgili mahkemelerden
alınacak, koruma altına alınması ve bir bakım merkezine yerleştirilmesi
kararı ile velayet altında değil ise vesayet altına alınması ve vasi
atanması kararı,
2) 18 yaşını tamamlamış olup akıl hastalığı veya
akıl zayıflığı sebebiyle işlerini görememesi veya korunması ve bakımı için
kendisine sürekli yardım gerekmesi ya da başkalarının güvenliğini tehlikeye
sokması nedenleriyle kısıtlanması gerekli olanlar için ilgili mahkemelerden
alınacak, kısıtlanması ve bir bakım merkezine yerleştirilmesi kararı ile
velayet altında değil ise vesayet altına alınması ve vasi atanması kararı.
ç) Aynı hanede yaşayan bireylerin gelir ve mal
durumuna ilişkin yazılı beyanı ve taahhüdü ile beyanın içeriğine dair
belgeler.
d) İki adet vesikalık fotoğraf.
e) Bakıma ihtiyacı olan engellinin vasisi var ise,
vesayete ve vasi atanmasına ilişkin mahkeme kararı.
f) Anne babanın boşanmış olması hâlinde, boşanmaya
ilişkin mahkeme kararı.
g) Bakım ücreti Bakanlıkça ödenecek olan yabancı
uyruklu engelli bireyler için yabancı kimlik numarası beyanı ve varsa
oturma izni belgesi.
(2) Birinci fıkranın (c), (d), (e) ve (f)
bentlerinde belirtilen belgeler, sosyal inceleme raporunun hazırlanmasından
sonra da verilebilir.
(3) Birinci fıkranın (c) bendi kapsamında bakıma
ihtiyacı olan engelli birey hakkında mahkemece kısıtlanması kararı
verilmemesi durumunda engellinin merkeze kabulü ya da ayrılış işlemlerinde
kendi talebi esas alınır.
(4) İl müdürlüklerince, beyan edilen T.C. kimlik
numarası üzerinden elde edilecek nüfus cüzdanı sureti, aile nüfus kayıt
örneği ve ikametgâh adres belgesi, ailenin telefon numaraları dosyaya
eklenir. Ayrıca, BMYS üzerinden hanede yaşayan bireylerin T.C. kimlik
numarasıyla sorgulama yapılarak dosyaya eklenir.
(5) Engelli nakil işlemlerinde de bu madde
hükümlerine göre işlem yapılır.
İnceleme
ve tespit
MADDE 56- (1) Müracaatların değerlendirilmesi il
müdürlüğünün sorumluluğundadır. İl müdürlüğü tarafından uygun görüldüğü
takdirde inceleme sosyal hizmet merkezleri tarafından da yapılabilir.
Müracaatlar 1 ay içinde değerlendirilir.
(2) Bildirimi yapılan ve 55 inci maddede belirtilen
belgeleri tamamlanan bakıma ihtiyacı olan engelli ve ailesi hakkında sosyal
inceleme raporu hazırlanır. Ayrıca, terk edilmiş ve kimsesiz engellilerin
55 inci maddede belirtilen belgeleri tamamlayamaması durumunda, il
müdürlüğünce belgelerin tamamlanması için yardım sağlanır.
(3) Sosyal inceleme raporunun hazırlanması
sürecinde, bakıma ihtiyacı olan engelli bireyle aynı hanede yaşayan kişi
sayısına göre engelli bireye düşen gelir ile engellinin özel bakım
merkezine yerleştirilmesinin uygun olup olmadığı hususu değerlendirilir.
Ayrıca gözlemlenen yaşam standardı ile beyan edilen gelir arasında
farklılık görülmesi hâlinde, gelire ilişkin ilave bilgi ve belge istenir ve
resmî veya özel kişi, kurum ve kuruluşların bilgilerinden yararlanılır.
Hane içindeki tüm bireylerin gelirleri, toplam gelire dahil edilir.
(4) Sosyal inceleme raporu ve müracaat dosyası, il
bakım değerlendirme kurulu tarafından incelenerek yerleştirme durumu
hakkında karar verilir. İl müdürlüğü tarafından ilin büyüklüğü ve müracaat
sayısına göre birden fazla il bakım değerlendirme kurulu oluşturulabilir.
Kurul, bu Yönetmelik hükümleri ve Bakanlık talimatları doğrultusunda iş ve
işlemler tesis eder.
(5) İl bakım değerlendirme kurulu engelli bireyin
yararlanacağı hizmet modelini ve hizmet alacağı merkezi belirler.
(6) Bakıma ihtiyacı olan engelli birey veya yasal
temsilcisinin özel bakım merkezine yerleşme talebinin olumsuz olarak
değerlendirilmesi halinde;
a) İl müdürlüğünce, bakıma ihtiyacı olan engelli
bireyin veya yasal temsilcisinin talebinin olumsuz değerlendirildiği,
ilgili kişiye 30 gün içinde yazılı olarak bildirilir.
b) Bakıma ihtiyacı olan engelli birey veya yasal
temsilcisi, sosyal inceleme raporu sonucundaki karar için 15 gün içinde il
müdürlüğüne itiraz edebilir. İl müdürlüğünce itiraz talebi
değerlendirilerek uygun görülen işlem yapılır. Süresi içinde yapılmayan
itirazlar değerlendirmeye alınmaz.
c) Sosyal inceleme raporu hazırlanması sürecinde
bakıma ihtiyacı olan engellinin durumunun, engellinin sağlık kurulu
raporunda belirtilen engel oranı ve tanıdan farklı olduğu kanaati oluşması
halinde il müdürlüğü durumu il sağlık müdürlüğüne bildirerek 18/5/2026
tarihli ve 11361 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla yürürlüğe konulan Sağlık
Raporları Yönetmeliğine göre işlem yapılmasını talep eder. İl müdürlüğü
yeni sağlık kurulu raporu doğrultusunda gerekli işlemi yapar.
(7) Bakıma ihtiyacı olan engelli birey özel bakım
merkezine yerleştirildikten sonra MERNİS’te kayıtlı birinci ikametgâhındaki
hane halkı üzerinden engelli bireyin ekonomik durumu tespit edilir. 2828
sayılı Kanunun ek 7 nci maddesine göre hane içerisinde birey sayısında ve
gelirde değişiklik olduğu ve ücreti Bakanlık tarafından ödenen engelli
kriterlerine uymadığı takdirde engelli birey, ücreti kendisi veya yakınları
tarafından ödenecek engelli statüsüne dönüştürülür ya da bu durumdaki
engelli birey farklı bir hizmet modelinden yararlandırılır.
(8) Bakıma ihtiyacı olan engelli bireyin gelir
durumundaki değişiklik engellinin bakım hizmeti aldığı il müdürlüğü
tarafından BMYS üzerinden takip edilir. Gerek duyulduğu takdirde engellinin
gelir durumuna ilişkin belgeler il müdürlüğünce engelli bireyin yasal
temsilcisiyle yazışma yapılarak istenir.
(9) Özel bakım merkezince bakıma ihtiyacı olan
engelli bireyin gelir durumunda değişiklik tespit edilmesi durumunda
gerekli bildirimin il müdürlüğüne yapılması zorunludur.
Acil
yerleştirme
MADDE 57- (1) Acil bakım ihtiyacı olan engelli bireyler;
gerekli belgelerin diğer kurum ve kuruluşlardan kaynaklanan gecikmeler
hariç olmak üzere en geç 6 ay içerisinde tamamlanması koşuluyla, il
müdürlüğü tarafından merkezlere yerleştirilebilir. Engelli bireylerin
kısıtlanması, vasi/veli atanması ve yerleştirmesi kararı için merkeze
yerleştirme işleminden itibaren en geç 10 gün içerisinde adli mercilere
başvuru yapılması zorunludur. Belgelerin tamamlanması neticesinde başka
merkezden hizmet alması gerektiği tespit edilen engelli bireylerin uygun
merkezlere kabulü hususunda Bakanlık talimatlarına göre hareket edilir.
İl
müdürlüğü tarafından yapılacak işlemler
MADDE 58- (1) İl müdürlüğü tarafından aşağıdaki işlemler
yapılır:
a) Sosyal inceleme raporu, il bakım değerlendirme
kurul kararı ve 55 inci maddede belirtilen tüm belgeleri içeren dosya
oluşturulur.
b) Bakıma ihtiyacı olan engelli bireyin engel grubu
itibarıyla ailesine ve/veya sosyal çevresine en yakın merkezde bakım
hizmeti alması esastır. Merkezlerin kapasitelerinin dolu olması, engel
grubu itibarıyla merkez bulunmaması gibi sebeplerle başka illerdeki
merkezlerde bakım hizmeti alabilir.
c) Engellinin veya yasal temsilcisinin talep ettiği
ilde ve/veya merkezde, merkezin uygun olması halinde hizmet almasına
öncelik verilir.
ç) Engellinin veya yasal temsilcisinin hizmet almak
istediği belli bir merkez talep etmemesi halinde (b) bendi esas alınarak
işlem tesis edilir.
d) Bakıma ihtiyacı olan engelli bireyin özel bakım
merkezine yerleştirilmesi kararı alınmış ise il bakım değerlendirme kurulu
tarafından bakıma ihtiyacı olan engelli bireyin, engel grubu itibarıyla
ailesi ve/veya sosyal çevresi itibarıyla yerleştirilebileceği en yakın
merkez BMYS’den tespit edilir ve yerleştirme işlemi sıra dahilinde re’sen
yapılır. Yatağa bağımlı engelliler ya da yoğun bakım ihtiyacı olan
engelliler bakım konusunda ihtisaslaşmış olan merkezlere yerleştirilir.
Merkeze, sistem üzerinden ve yazılı olarak yerleştirme işlemi bildirilir.
e) Sadece yatağa bağımlı engelli ya da yoğun bakım
ihtiyacı olan engellilerin gönderilmesinde ilgili merkezin kabul durumu
esas alınır. Ajite durumda psikiyatrik rahatsızlığı olan engelli bireyler
öncelikli olarak sağlık kuruluşlarına yönlendirilir, ilgili merkezin kabul
durumu esas alınır. Önerilen merkezin kabul durumunun uygun olmaması
halinde il bakım değerlendirme kurulu konuyu yeniden değerlendirir, engelli
uygun görülen hizmet modeline veya resmî kuruluşa ya da başka merkeze
yönlendirilir.
f) Hanede birden fazla bakıma ihtiyacı olan engelli
bulunması halinde, hane içinde kişi başına düşen ortalama aylık gelir
tutarının hesaplanmasında birinci bakıma ihtiyacı olan engelliden sonraki
her bakıma ihtiyacı olan engelli iki kişi sayılır.
g) BHKS puanı 60’ın altında bulunan merkeze ücreti
Bakanlıkça karşılanmak üzere yeni engelli yerleştirmesi yapılmaz. BHKS
puanının 60 ve üzerine çıktığı tarih itibarıyla engelli yerleştirme
işlemine tekrar başlanır.
ğ) İl müdürlüğü, bakıma ihtiyacı olan engelli
bireylerin ihmal, istismar, şiddet gibi durumlar ve kamuoyunda infial
oluşturan olayların vuku bulduğu durumlarda, engellilerin yüksek yararı
doğrultusunda ivedilikle nakil işlemlerini gerçekleştirir.
h) Bakıma ihtiyacı olan engelli bireylerin hizmet
aldığı merkezde; ihmal ve istismar olayları durumunda, mahkeme kararı veya
denetim raporunda önerilmesi ve Bakanlıkça uygun görülmesi halinde
engellilerin yüksek yararı doğrultusunda tahliyesi il müdürlüğü tarafından
planlanır ve gerçekleştirilir. Yargı süreci tamamlanıncaya kadar engellilerin
nakledildikleri merkezlerde bakımı sağlanır. Yargı süreci sonunda ceza
verilmesi halinde merkeze engelli kabulü yapılmaz. Ceza verilmemesi
halinde, tahliye edilen engellilerin nakli mevcut merkeze tekrar yapılır.
Ücreti kendisi ya da yakınları tarafından ödenen engellilerin yasal
temsilcilerine de bu süreçle ilgili bilgilendirme yapılır.
(2) Engellilerin birinci fıkra hükümlerine göre
diğer merkezlere nakli BMYS üzerinden yapılır.
Bakıma
ihtiyacı olan engelli bireyin değerlendirilmesi
MADDE 59- (1) Her bir bakıma ihtiyacı olan engelli bireyin
durumu gerekli görülmesi halinde il müdürlüğü tarafından merkezde
değerlendirilir ve BMYS üzerinden girişi yapılır. Bu değerlendirme
sonucunda, il müdürlüğü tarafından gerekli görülmesi halinde uygulanan
bakım modeli ve merkez değiştirilebilir. Ailesi ile birlikte yaşama tekrar
başlanması kararı da alınabilir. Değerlendirme raporları on yıl süreyle il
müdürlüğünde muhafaza edilir.
(2) Değerlendirme sırasında bakıma ihtiyacı olan
engelli bireyin ekonomik durum tespiti MERNİS’te kayıtlı birinci
ikametgâhındaki hane halkı üzerinden değerlendirilir. Bakıma ihtiyacı olan
engellinin merkeze yerleştirilmesinden sonra ikametgâhının merkeze alınması
durumunda da merkeze yerleştirilmeden önceki kaldığı hane halkının
ikametgâhında kabul edilerek değerlendirme yapılır.
Merkezde
bakım hizmeti alınmaya başlanması
MADDE 60- (1) Bakıma ihtiyacı olan engelli bireyin merkezde
bakım hizmeti almaya başlaması aşağıda belirtilen şekilde yapılır:
a) Bakanlık tarafından bakım hizmeti giderleri
karşılanan bakıma ihtiyacı olan engelli bireylerin, merkeze yerleştirmesine
dayanak bilgi, belge, sosyal inceleme raporu dahil kişisel dosyasının bir
örneği il müdürlüğünce yerleştirme işlemini takip eden 10 gün içinde resmî
yazı ekinde merkeze gönderilir.
b) Merkez tarafından, bakıma ihtiyacı olan engelli
birey ve ailesi hakkında ayrıntılı ilk görüşme formu düzenlenir.
c) Merkez tarafından bakıma ihtiyacı olan engelli
bireyin bakım ihtiyacına göre değerlendirme kurulunca bireysel bakım ve
rehabilitasyon planı oluşturulur. Merkezce hazırlanan formların birer
örneği 5 gün içerisinde il müdürlüğüne gönderilir.
ç) Bakıma ihtiyacı olan engelli bireyin, bakım
hizmeti almaya başladığı tarih il müdürlüğüne bildirilir; il müdürlüğü
tarafından BMYS girişi yapılır. Bu tarih itibarıyla Bakanlık tarafından
bakım hizmeti giderleri karşılanmaya başlanır.
d) Her engelli birey için bir fiziki dosya açılır
ve belgeleri bu dosyada muhafaza edilir.
e) Bakıma ihtiyacı olan engelli bireylere ait
veriler elektronik ortamda kaydedilir. Kayıt altına alınan kişisel sağlık
verileri, 24/3/2016 tarihli ve 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması
Kanunu ve bu Kanuna dayanılarak yürürlüğe konulan mevzuata uygun olarak
saklanır. Bakanlık tarafından yapılacak diğer iş ve işlemlere esas olmak
üzere, istenilen bilgi ve belgelerin gönderilmesi zorunludur.
(2) Engelli bireyin, merkeze yerleştirilmesini
müteakiben merkezdeki sağlık personeli tarafından ivedilikle gerekli fiziksel
tıbbi kontrolü yapılır ve kontrol sonucunda hazırlanan tutanak engelli
bireyin sağlık dosyasına konulur.
(3) Bakıma ihtiyacı olan engellilere ait gerekli
kayıtların elektronik ortamda saklanmasının, değiştirilmesinin veya
silinmesinin önlenmesi ve gizliliğin ihlal edilmemesi için fiziki, manyetik
veya elektronik müdahalelere ve olası suiistimallere karşı gerekli idari ve
teknik tedbirler alınır. Bu konudaki gerekli idari ve teknik tedbirlerin
alınmasından ve periyodik olarak denetlenmesinden sorumlu müdür sorumludur.
Elektronik ortamdaki veriler, güvenli yedekleme sistemiyle düzenli olarak
yedeklenir. Dosyada bulundurulması zorunlu formlar ve evrak ayrıca
saklanır.
Bakım
ücretini kendisi ödeyen, ücretsiz ve indirimli kabul edilen engelli
işlemleri
MADDE 61- (1) Bakım ücretlerinin tespiti ve uygulaması,
Bakanlık tarafından ödenecekler hariç olmak üzere, aşağıda belirtilen
esaslara göre yerine getirilir:
a) Merkezlerde verilecek bakım hizmetlerinin taban
ücretleri, vali yardımcısının başkanlığında, il müdürü, defterdar, il
ticaret odası temsilcisi, belediye başkanlığı temsilcisi ile il dahilinde
özel bakım merkezlerinin kendi aralarında seçecekleri temsilciden oluşan
komisyon tarafından yılda bir kez tespit edilir.
b) Komisyon, her yıl aralık ayının ikinci yarısında
toplanır.
c) Taban ücretler, yurt içi üretici fiyat
endeksindeki artış oranları esas olmak üzere, sosyal ve ekonomik koşullar,
merkezlerin personel, kira, ısıtma, onarım ve diğer zorunlu giderleri
dikkate alınarak belirlenir.
ç) Komisyon, gündüzlü ve yatılı hizmet ile evde
hizmet taban ücretlerini tespit eder.
d) Komisyon tarafından tespit edilen taban ücretler
valilik onayıyla ocak ayının birinci gününden başlamak üzere geçerlilik
kazanır.
e) Merkezler verecekleri hizmet türlerine göre
uygulayacakları ücretleri, komisyon tarafından belirlenen taban ücretin
altında olmamak şartıyla maliyet hesaplarına göre belirler ve il
müdürlüklerine bildirir.
(2) Engelli bireyin bakım ücretinin kendisi, ailesi
veya üçüncü kişiler tarafından ödenmesi ya da merkez tarafından ücretsiz ya
da indirimli bakılması halinde il müdürlüğüne müracaat edilir. Engelli
birey, yasal temsilcisi veya ailesinin yerleştirilmeyi talep ettiği merkez
ile yapılan sözleşmeye istinaden engelli merkeze yerleştirilir. İl
müdürlüğü en geç 5 iş günü içinde sözleşme tarihi itibarıyla yerleştirme
onayını verir. Merkez, engelli bireyi değerlendirme kurulu aracılığıyla
değerlendirir ve bireysel bakım ve rehabilitasyon planını hazırlar. Bu
madde kapsamında merkeze kabul edilecek engelli birey, merkezin hizmet
verdiği engel, yaş ve cinsiyet grubunda olmak zorundadır. Engelli bireyin
yerleştirme işlemi BMYS üzerinden işlenir.
(3) İkinci fıkra kapsamında merkeze kabul edilecek
engelli bireyler için tam bağımlı olma şartı aranmaz. Bu durumdaki engelliler
için engelli sağlık kurulu raporu istenir. Yurtdışından gelen engelliler
için engel durumunu belgeleyecek hastanelerin ilgili bölümünden alacağı
durum bildirir sağlık raporu yeterlidir.
(4) Müracaatta, engelli birey, yasal temsilcisinin
ya da ailesinin dilekçesi, engelli sağlık kurulu raporu, iki adet fotoğraf
ve engelli birey Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı ise kimlik numarası beyanı,
yabancı uyruklu ise kimlik bilgileri ile velayet altında değil ise vesayet
altına alınması ve vasi atanması kararı, kısıtlanması kararı ile bir bakım
merkezine yerleştirilmesi kararı istenir. Vasi kararı ve merkeze
yerleştirme kararı ile engelli sağlık kurulu raporu yoksa engellinin
merkeze yerleştirme işleminden sonra ivedilikle tamamlanır. Merkez
tarafından indirimli, ücretli ya da ücretsiz kabul edilen engelliyle
yapılan sözleşmenin sureti en geç 5 gün içinde il müdürlüğüne gönderilir.
(5) Merkez, kapasitesinin yüzde üçü oranında il
müdürlüğünce tespit edilecek engelli bireyleri ücretsiz kabul eder.
Küsuratlı sayılarda ½ ve üstünü geçen sayılar bir üst sayıya tamamlanır.
(6) Ücretsiz kontenjandan, ücreti Bakanlık
tarafından ödeme kriterlerine uygun olmayan, ekonomik ve sosyal yoksunluk
içerisinde bulunan engelliler yararlandırılır.
(7) Merkez, ailenin ya da engellinin talep etmesi
halinde engelliye ev ortamında bakım hizmeti verebilir. Ev ortamında bakım
hizmetine ilişkin olarak merkez ile engelli bireyin yakını arasında
sözleşme yapılır. Sözleşme hükümlerine istinaden ev ortamında bakım hizmeti
sunulur.
Engellinin
izne ayrılması
MADDE 62- (1) Engellinin izne ayrılmasında aşağıdaki
hususlara dikkat edilir:
a) Engelli bireyin yasal temsilcisi veya yasal
temsilcisinin yazılı olarak uygun gördüğü kişi, talep etmesi halinde
engelli birey, yıl içinde toplam 30 güne kadar izin alabilir. 18 yaş üstü
ve akıl ve ruh sağlığı yerinde olan engelli birey 30 günlük izin talebinde
bulunabilir. Engelli bireyin izne gidişi ve dönüşü, merkez tarafından 7 iş
günü içerisinde il müdürlüğüne yazılı olarak bildirilir. Engellinin izne
ayrılış ve dönüş işlemleri BMYS’ye işlenir.
b) İzne gidiş dönüşte özel bakım merkezi ve engelli
birey veya engelli bireyi izinli alan kişi arasında engelli bireyin yanında
götürdüğü ilaç, eşya, para ve benzeri hususların belirtildiği tutanak
düzenlenir. İzin dönüşünde sağlık servisi tarafından engelli bireylerin
gerekli fiziksel tıbbi kontrolü yapılır.
c) Özel bakım merkezini izinsiz olarak terk eden
engellinin ilgili aya ilişkin olarak fiilen hizmet aldığı gün sayısınca
bakım merkezine ödeme yapılır.
Ayrılma
ve nakil işlemleri
MADDE 63- (1) Aşağıda belirtilen hallerde engelli bireyin il
müdürlüğü onayıyla merkez ile ilişiği kesilir:
a) Engelli bireyin reşit ve mümeyyiz olması halinde
kendisinin veya yasal temsilcisinin talepte bulunması.
b) Engelli bireyin vefatı.
c) Engelli bireyin kabulüne esas bilgi ve
belgelerde yanlışlık olduğunun tespiti veya engelli bireyin tüm mesleki
çalışmalara rağmen merkeze uyum sağlayamaması.
ç) Engelli bireyin merkeze kabulünden sonra engel
ve gelir durumunda değişiklik olması ve son durumun özel bakım merkezine
yerleştirilmesine uygun olmadığının tespit edilmesi.
d) Engellinin 30 günden fazla merkezi izinsiz
olarak terk etmesi.
e) Alkol ve/veya uyuşturucu madde kullandığının
tespit edilmesi ile bağımlılık aşamasında olup da alkol ve uyuşturucu madde
kullanımının engellenememesi.
f) Bulaşıcı hastalığının olduğu tabip raporu ile
tespit edilmesi (Toplu yaşam alanlarında kalmasında sakınca olmadığına dair
tabip raporu alanlar hariç).
g) Engelli bireyin, merkezde sunulan hizmetlere
direnç göstermesi, yapılan tüm mesleki çalışmalara ve uyarılara rağmen
günlük yaşam akışına aykırı hareket etmesi, merkezden hizmet alan diğer
engelli bireylere ve personele fiziki/sözlü saldırıda ve güvenliklerini
riske edecek eylemlerde bulunması.
ğ) Engelli bireyin cezaevine girmesi.
h) Engelli bireyin işe yerleşmesi veya zorunlu
tedavi ve eğitim sebebiyle başka bir ile gitmesi.
(2) Bakım ihtiyacı devam eden ancak yasal
temsilcisi bulunmayan engelli bireyin merkezden ayrılması durumu il
müdürlüğüne bildirilir.
(3) Ergin ve akıl sağlığı yerinde olan engelli
bireyin kendisi, diğer engellilerin yasal temsilcisinin il müdürlüğüne
nakil talebiyle dilekçe vermesi halinde nakil işlemi başlatılır.
(4) Merkezden bakım hizmeti alan engelli bireylerin
merkeze uyum sorunu, diğer engellilerle çatışma ve merkezin çalışma
barışını tehlikeye sokan davranışlarının kontrol altına alınabilmesine
yönelik Bakanlık tarafından düzenleme yapılır.
(5) Özel bakım merkezini izinsiz terk eden engelli
bireyler hakkında aşağıdaki işlemler yapılır:
a) Engellinin merkezi izinsiz terk ettiği tespit
edildiğinde; mesai saatleri içinde sorumlu müdür mesai saatleri dışında
nöbetçi amir tarafından konu ile ilgili tutanak düzenlenerek merkezin
bulunduğu bölgenin bağlı olduğu karakola, merkezin mücavir alan dışında
bulunması hâlinde il veya ilçe jandarma komutanlığına, il müdürlüğüne,
ailesine, yoksa veli ya da vasisine yazılı olarak durum bildirilir.
b) Merkezi izinsiz terk eden engellinin merkeze
geri dönmesi veya teslim edilmesi halinde, merkez tarafından ilgili
makamlara ve ailesine izinsiz terk durumunun sonlandırıldığı bildirilir.
c) Merkezi izinsiz terk eden engelli merkeze
döndüğünde veya teslim edildiğinde, tıbbi muayenesi ve gerekli görülen
tetkik ve tahliller yaptırılır.
ç) İlgili meslek elemanı veya nöbetçi amir
tarafından merkezi izinsiz terk eden engelli ve engelliyi merkeze teslim
eden kişi ve görevlilerle yapılan görüşmelerde; engellinin merkezi izinsiz
terk ediş nedenleri, bu süre içinde nerede ve kimlerle yaşadığı, meydana
gelen olumlu ve olumsuz olaylar, edindiği arkadaşlar, merkeze dönmeyi kendisinin
isteyip istemediği gibi bilgilerin araştırılması ve tespit edilen bilgiler
çerçevesinde bir rapor düzenlenmesi ve uygun görülen mesleki çalışmaların
belirlenmesi, gerektiğinde üniversite ve devlet hastanelerinin psikiyatri
bölümleri gibi ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapılarak bu
çalışmaların sürdürülmesi, tüm çalışmaların kaydının tutulması ve
engellinin dosyasında yer alması sağlanır.
d) Merkezi izinsiz terk eden engellinin merkeze geri
döndüğü veya teslim edildiği durumda yapılan tıbbi muayene, inceleme ve
değerlendirme sonucu herhangi bir istismara maruz kaldığının belirlenmesi
hâlinde, yetmiş iki saat içinde, belirlenen şahıslar hakkında, merkez
tarafından Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulur ve yasal süreç
takip edilir. Konu ile ilgili il müdürlüğüne ve Bakanlığa bilgi verilir.
e) Merkezi izinsiz terk eden engelli bireyin 30 gün
içinde bulunamaması durumunda il müdürlüğünden onay alınarak engellinin
kaydı silinir.
Engelli
bildirimi
MADDE 64-
(1) Bakıma ihtiyacı olan
engellinin vesikalık fotoğrafı, merkeze yerleştirilmesi, yerleştirme işlemi
esnasındaki bulgular, merkezde bakım hizmeti almaya başlaması, izne
ayrılışı-izinden dönüşü, izinsiz ayrılışı-dönüşü, izinsiz dönüşündeki
bulgular, hastaneye yatışı-çıkışı, başka merkeze nakli, vefatı, vefat
nedeni, merkezden ayrılışı, harçlığı, giysi işlemleri, sağlık durumu,
kullandığı ilaçlar (raporlu-raporsuz), kullandığı yardımcı sağlık ekipmanları,
eğitim durumu, vasilik durumu, varsa izinli verilemeyecek kişiler, izinli
verilebilecek kişiler gibi iş ve işlemler işlemi takip eden gün itibarıyla
BMYS’ye girilir.
ONUNCU BÖLÜM
Ödeme Usul ve Esasları, Harçlık, Giyim ve Diğer
Giderler
Bakanlık
ödeme usul ve esasları
MADDE 65- (1) Bakanlık tarafından bakım hizmeti karşılığında
merkeze ödenecek ücret tutarları aşağıda belirtilmiştir:
a) 2828 sayılı Kanunun ek 7 nci maddesine göre
merkezde bakılan her bakıma ihtiyacı olan engelli birey için bakım ücreti
ödenir.
b) Gündüzlü bakım merkezlerinden, günde sekiz saat
süreyle tam gün hizmet alan bakım ihtiyacı olan engelli birey için kişi
başına 10.000 gösterge rakamı ile memur aylık katsayısının çarpımı sonucu
bulunacak tutar aylık bakım ücreti olarak ödenir.
c) Gündüzlü bakım merkezlerinden, günde dört saat
süreyle yarım gün bakım hizmeti alan, bakıma ihtiyacı olan engelli birey
için kişi başına 10.000 gösterge rakamı ile memur aylık katsayısının
çarpımı sonucu bulunacak tutarın yarısı aylık bakım ücreti olarak ödenir.
ç) Gündüzlü veya yatılı bakım merkezlerinde çalışan
bakıcı personel tarafından bakıma ihtiyacı olan engelli bireyin
ikametgahında günde üç saat süreyle hizmet verilmesi halinde merkeze 10.000
gösterge rakamı ile memur aylık katsayısı çarpımı sonucu bulunacak tutar
aylık bakım ücreti olarak ödenir.
d) Yatılı bakım merkezlerinden yirmi dört saat
süreyle yatılı bakım hizmeti alan her bir bakıma ihtiyacı olan engelli için
bakım ücreti ve teşvik olmak üzere iki ödeme unsurunun toplamı kadar
merkeze ödeme yapılır:
1) Yatılı bakım merkezlerinden yirmi dört saat
süreyle yatılı bakım hizmeti alan her bir bakıma ihtiyacı olan engelli için
merkeze her ay 20.000 gösterge rakamı ile memur aylık katsayısının çarpımı
sonucu bulunan tutar bakım ücreti olarak ödenir.
2) Personel sayısı, niteliği, bakım kalitesi,
engelli bireylerin memnuniyet durumları göz önüne alınarak Bakanlık
tarafından yayımlanan Bakım Hizmetleri Kalite Standartları (BHKS)
ölçeklemesinde standart karşılama yüzdesi 60 ve üzeri olan yatılı bakım
merkezlerinden yirmi dört saat süreyle yatılı bakım hizmeti alan her bir
bakıma ihtiyacı olan engelli birey için Bakanlık tarafından teşvik
verilebilir. Teşvik, Bakanlık tarafından belirlenen Bakım Hizmetleri Kalite
Standartları (BHKS) ölçeklemesindeki standart karşılama yüzdesine göre kademeli
olarak belirlenen gösterge rakamı ile memur maaş katsayısının çarpımından
oluşur.
e) Merkezlere bakıma ihtiyacı olan her bir engelli
birey için 2828 sayılı Kanunun ek 7 nci maddesine göre ödenen bakım ücreti
ile bu madde kapsamında ödenen teşvik ücretinin toplamı iki net asgari
ücret tutarını geçemez.
(2) 31 inci madde uyarınca merkez tarafından
hastanede yatılı tedavi gören bakım ihtiyacı olan engelli bireye refakatçi
görevlendirilmesi veya engelli bireyin, alt bezi, pijama takımı, özel
temizlik malzeme, medikal ve tıbbi malzeme, yiyecek, içecek, giysi gibi tüm
ihtiyaçlarının merkez tarafından karşılanması ve bu durumun
belgelendirilmesi halinde birinci fıkranın (d) ve (e) bentlerine göre
hastanede bakılan gün sayısına göre ödeme yapılır. Merkez tarafından
refakatçi görevlendirilmemesi veya ihtiyaçların karşılanmaması halinde
engelli bireyin hastanede yatılı tedavi gördüğü döneme ilişkin merkeze o
engelli için yapılacak ödeme durdurulur.
(3) 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (ş) ve (t)
bentleri kapsamında yer alan merkezlere de bu madde hükümleri uyarınca
ödeme yapılır.
Ödemeye
esas bilgi ve belgeler
MADDE 66- (1) Ödemeler, her ay hazırlanması gereken
aşağıdaki belgelere istinaden, bakım hizmetinin verilmesini takip eden ay
içinde il müdürlüğü tarafından yapılır. Aşağıdaki belgelerde eksik olması
halinde ödeme yapılmaz:
a) Merkezin banka hesap bilgilerini içeren
dilekçesi.
b) Merkezin faaliyet izin onayının fotokopisi.
c) Merkez tarafından engelli bireylere verilen
bakım hizmeti karşılığında düzenlenen fatura.
ç) Engellinin merkeze yerleştirildiğine dair il
müdürlüğü imzalı belge.
d) İl müdürlüğünce onaylanmış merkezin hizmet
verdiği tüm engelli bireylerin merkeze kabul edildiği onay tarih ve
sayısının yer aldığı, ücreti Bakanlık tarafından ödenen engellilerin isim
listesi.
e) Merkezde görevli personele ilişkin muhtasar ve
prim hizmet beyannamesi.
f) Hak edişe esas ödeme tutarlarını da içeren
zorunlu çalıştırılması gerekli personel sayıları ile fiili olarak bakımı
gerçekleştirilen engelli sayılarının karşılaştırmalı çizelgesi.
g) Çalışma onayı verilen tüm personelin ödeme
yapılacak aya ilişkin maaşlarının ilgili bankaya yatırıldığına ilişkin
bankadan alınacak onaylı belge.
ğ) Evde bakıma destek hizmeti veriliyorsa
engellinin adı soyadı, ikamet adresi, bakım hizmetini sunan bakıcı personel
ve hizmet sunulan saatleri gösterir bilgilerin yer aldığı liste.
(2) Ödemeye ilişkin evrakın il müdürlüğüne eksiksiz
teslimini takiben afet, salgın hastalık ve seferberlik gibi olağanüstü
haller haricinde beş iş günü içinde evrak incelemesi tamamlanarak ödeme
işlemi başlatılır.
(3) Kurucudan birinci fıkranın (g) bendinde istenen
belge yerine ayın belli bir gününde her ay düzenli olarak yatırılacağına
dair taahhüt belgesi alınır ve taahhüt belgesi BMYS’ye yüklenir.
(4) Ödemeler, Bakanlık tarafından belirlenen
bankada merkez tarafından açılan hesaba BMYS üzerinden yapılır.
Sağlık
giderleri
MADDE 67- (1) Merkezlerde ücreti Bakanlıkça ödenmek
suretiyle yatılı olarak bakılan engelli bireylerin sağlık giderleri, 5510
sayılı Kanun hükümlerine göre karşılanır.
Harçlık
MADDE 68- (1) Harçlıklar, 31/1/2015 tarihli ve 29253 sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanan Sosyal Hizmet Kuruluşlarında Bakımı Sağlanan
Engelli ve Yaşlı Bireylere Harçlık Ödenmesine İlişkin Yönetmelik
hükümlerine göre belirlenir ve ödenir.
(2) Merkezde ücretsiz olarak bakım hizmeti alan
engelli yaşlılara ilişkin bilgiler, 1/7/1976 tarihli ve 2022 sayılı 65
Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık
Bağlanması Hakkında Kanun kapsamında bağlanan engelli yaşlı aylığının
kesilmesine yönelik gerekli işlemlerin yapılması amacıyla ilgili birimlere
derhâl bildirilir. Bu bildirimin yapılmasından merkez sorumludur.
(3) Bakanlık tarafından harçlık ödenen engellinin
vefatı hâlinde, emanet kasada biriken harçlık tutarı merkez tarafından
tutanakla birlikte il müdürlüğüne bildirilir. İl müdürlüğünce alınacak
onayla genel bütçeye gelir kaydedilir.
(4) Ücretsiz olarak bakım hizmeti alan
engellilerden, 24 ay boyunca harçlıklarını hiç kullanmayanlara ilişkin hareketsiz
harçlık bakiyesi merkez tarafından tutanakla birlikte il müdürlüğüne
bildirilir. İl müdürlüğünce alınacak onayla genel bütçeye gelir kaydedilir.
Giysi
ihtiyacı
MADDE 69- (1) Bakanlık tarafından bakım hizmeti karşılanan
yatılı olarak bakılan engelli bireylerin giysi ihtiyaçları, Bakanlığa bağlı
resmî merkezlerde bakılan engelli bireylerin giysi ihtiyaçlarının
karşılanmasına ilişkin mevzuat dahilinde ve Bakanlık tarafından il
müdürlüğüne gönderilecek ödenekten bütçe imkanları ölçüsünde karşılanır.
(2) Giysi ihtiyacının karşılanması aşağıdaki
esaslara göre gerçekleştirilir:
a) Merkez giysi ihtiyacına ilişkin listeyi il
müdürlüğüne bir resmî yazı ile gönderir. Talep edilen giyim eşyasının
cinsi, engellinin gereksinimi ve özellikleri göz önünde tutularak
belirlenir.
b) İl müdürlüğünce merkezlerden gelen listeler
birleştirilerek fiyat araştırması yapılır, engelli birey için ayrılan
ödenek tutarı ve ihtiyaç talebi göz önünde bulundurularak listede yazılı
olan malzemeler, merkezler arasında eşit ve adil olarak dağıtılması
şartıyla usulüne ve mevzuatına uygun olarak bütçe imkânları ölçüsünde temin
edilir.
c) İl müdürlüklerince malzemelerin taşınır
kayıtları yapılır ve listeye uygun olarak teslim tutanağı ile merkez
yetkililerine tutanakla teslim edilir.
ç) Teslim tutanağının bir örneğinin denetimlerde
görülmek üzere ilgili merkezde ve il müdürlüğünde muhafaza edilmesi
sağlanır.
d) Giysi ihtiyacının engelli bireylere
dağıtılmasından merkez sorumludur. İl müdürlüğü dağıtımın dengeli olup
olmadığını denetimlerde kontrol etmekle yükümlüdür.
e) Giyim eşyasının çeşitli nedenlerle kullanılmaz
duruma gelmesi hâlinde Merkez tarafından tutanak düzenlenerek yenisi
verilir.
ON BİRİNCİ BÖLÜM
Denetim ve Merkez Kapatmaya İlişkin Usul ve Esaslar
Denetim
türleri
MADDE 70- (1) Merkezler faaliyet denetimi, faaliyet dışı
denetim ve uygunluk denetimi olmak üzere aşağıdaki şekilde denetlenir:
a) Faaliyet denetimi; il müdürlüğünce denetim
planında belirlenen takvim dâhilinde yerinde yapılan denetimdir. Merkezin
tabi olduğu mevzuatında belirlenmiş olan açılış izni, faaliyet ve hizmet
standartlarına göre il denetim grubu tarafından yılda en az iki kez
yapılır.
b) Faaliyet dışı denetim; ihbar veya şikâyet
üzerine veya yazılı, görsel ve işitsel yayınlar, sosyal paylaşım siteleri,
elektronik ortam ve benzeri iletişim kanallarında ilgili mevzuat ve
Bakanlıkça belirlenen politika ve düzenlemelerle uyumlu olmayan bildirimler
hakkında Bakanlık veya il müdürlüğünce re’sen ve habersiz olarak yapılan
denetimdir. Faaliyet dışı denetimin; idari yaptırım uygulanması, adli
merciler veya ilgili diğer kurum ve kuruluşlara bildirimler hariç olmak
üzere, denetimi yapacak personelin görevlendirildiği tarihten itibaren en
geç yirmi gün içerisinde tamamlanması esastır.
c) Uygunluk denetimi; denetimlerde tespit edilen
eksiklik ve aykırılıkların giderilmesi için verilen süre sonunda
uygunsuzlukların giderilip giderilmediğinin yerinde tespiti amacıyla
yapılan denetimdir. Bu denetimde, denetim tutanağına uygunluk denetimi
olduğu yazılır.
(2) Merkezler, birinci fıkrada yer alan denetimler
haricinde denetim planından bağımsız ve habersiz olarak merkez bakım hizmet
sunumu açısından her zaman denetlenebilir.
Denetime
ilişkin genel esaslar
MADDE 71- (1) Denetim; Bakanlık müfettişleri ile Bakanlık
merkez ve taşra teşkilatı personeli tarafından ifa edilir.
(2) Merkez, Bakanlık müfettişleri tarafından
11/12/2021 tarihli ve 31686 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Aile ve
Sosyal Hizmetler Bakanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı Hakkında
Yönetmelik hükümlerine göre denetlenir.
(3) Müfettişler haricinde denetimde
görevlendirilecek personele, Bakanlıkça hizmet içi eğitim programları düzenlenir
ve katılım belgesi verilir. İl müdürlüğü tarafından; değişen mevzuat,
düzenleme ve denetim uygulamaları konusunda denetim grubunda görevli
personele düzenli aralıklarla Eğitim ve Yayın Dairesi Başkanlığı
koordinesinde hizmet içi eğitim verilir.
(4) Denetimler yıllık olarak planlanır. Denetimde
kullanılmak üzere; Genel Müdürlük veya il müdürlüğü tarafından inceleme,
denetim ve değerlendirme formu oluşturulur. Denetimler, bu forma uygun
olarak gerçekleştirilir.
(5) Denetimlerin planlanması, koordinasyonu,
gerçekleştirilmesi, izlenmesi, değerlendirilmesi, sonuçlandırılması ve
raporlanması; aksi bildirilmedikçe BMYS-denetim sistemi üzerinden gerçekleştirilir.
Bakanlıkta ve il müdürlüğünde görevli BMYS-denetim sistemi yöneticilerine
Genel Müdürlükçe, denetleyicilere ise il müdürlüğü tarafından BMYS-denetim
sistemine giriş ve kullanımı yetkisi verilir.
(6) Merkez, denetim grubuna gerekli kolaylığı
sağlamak, denetim ile ilgili olan tüm bilgi ve belgeleri denetim grubuna
göstermek, talep halinde vermek, incelenmesine yardımcı olmak ve denetim
grubu tarafından sorulan hususlarda anlaşılır ve doğru bilgi vermekle
yükümlüdür.
(7) Denetim esnasında; merkezin iç işleyişine
müdahale edilmemesi, bakıma ihtiyacı olan engellilere verilen hizmeti
aksatabilecek nitelikteki tutum, davranış ve uygulamalardan kaçınılması
esastır.
(8) Denetim esnasında Ek-11’de yer alan denetim
tutanağı düzenlenir, denetim grubu ile birlikte merkez sorumlu müdürü
tarafından imza altına alınır veya itiraz söz konusu ise şerh konularak
imzalanır. Müfettişler tarafından yapılan denetimler sonucunda ilgili
mevzuat uyarınca rapor düzenlenir. Denetimlerde elektronik imza kullanılır.
Ancak, sistemden kaynaklanan sorunlara bağlı olarak basılı form veya
tutanak kullanılması halinde ıslak imza geçerlidir. Elektronik imza
kullanılarak düzenlenen denetim tutanağı, merkez sorumlu müdürüne ait
kurumsal e-posta adresine iletilir. Tutanak ıslak imzalı olarak düzenlenmiş
ise bir sureti merkeze bırakılır, bir sureti de il müdürlüğünde muhafaza
edilir.
(9) Sistemden kaynaklı veya teknik nedenlerle
fizikî olarak düzenlenen form, tutanak ve ilgili bilgi ve belgeler, engelin
ortadan kalkmasından sonra en geç üç gün içerisinde BMYS-denetim sistemine
aktarılır ve yetkili kişilerce güvenli elektronik imza ile imzalanarak
BMYS-denetim sistemine kaydedilir. Sonradan elektronik ortama aktarılan
veya elektronik ortama aktarılması mümkün olmayan denetim belgelerinin
asılları arşiv mevzuatına uygun olarak il müdürlüğünde muhafaza edilir.
(10) Birden fazla kamu kurum veya kuruluşunu
ilgilendiren konularda Bakanlık veya valilik onayı ile ortak denetim
yapılabilir.
(11) Merkezler, Bakanlığın ve Genel Müdürlüğün
gerek duyması halinde tercihen yakın illerden olmak üzere diğer il
müdürlüklerinden Genel Müdürlükçe yapılacak görevlendirmeler kapsamında
oluşturulacak denetim ekipleri tarafından iller arası olağan dışı denetime
tabi tutulabilir. Bu şekilde görevlendirilen denetim ekipleri tarafından gerçekleştirilecek
denetimler bu Yönetmelik hükümlerine uygun olarak yürütülür.
(12) Bu Yönetmelik kapsamındaki denetimlerin,
Bakanlık merkezindeki koordinasyonu ve sekretaryası Genel Müdürlükçe
yürütülür.
İl
denetim grubunun oluşumu, görev, yetki ve sorumlulukları
MADDE 72- (1) İl genelindeki denetimlerin koordine edilmesi,
denetimlerde görevlendirilecek personelin belirlenmesi ve denetimlerin tek
birimden gerçekleştirilmesi ve takibi amacıyla il müdürlüğü bünyesinde il
denetim grubu oluşturulur.
(2) İl müdürünün onayı ile il müdür yardımcısı veya
engelli hizmetleri alanında görev yapan şube müdürü başkanlığında, engelli
alanında uzman ve üniversitelerin hukuk, psikoloji, sosyoloji, sosyal
hizmet ve engelli yaşlı hizmetleri ve benzeri bölümleri ile iktisadi ve
idari bilimler fakültesi mezunu en az iki personel olmak üzere beş personelden
oluşan il denetim grubu kurulur. Engelli alanında yeterli personel olmaması
halinde il müdürlüğü bünyesindeki personelden gruba görevlendirme yapılabilir.
Denetim grubunda mümkünse en az bir avukat bulunur. İl müdür yardımcısı
veya şube müdürü grup koordinatörü olur.
(3) İl denetim grubu için uygun çalışma ortamı,
teçhizat ve donanım ile ihtiyaç duyulan araç-gereç il müdürlüğünce
sağlanır.
(4) Büyükşehir belediyesi olan illerde valilikçe
görülen lüzum ve ihtiyaç üzerine ilçelerde de ilçe denetim grubu
oluşturulabilir. İl ve ilçe denetim grupları koordineli olarak
faaliyetlerini yürütürler.
(5) İl denetim grubunun görevleri şunlardır:
a) İl genelindeki merkezlerin ilgili mevzuata ve
Bakanlıkça belirlenen politika ve düzenlemelere uygunluğunu denetlemek veya
denetlenmesini sağlamak, gerekli yaptırımları uygulamak.
b) Yıllık il denetim planını hazırlamak, il
müdürünün onayına sunmak ve BMYS-denetim sistemine girişini yapmak.
c) İl genelindeki denetimlerin koordine edilmesini
sağlamak.
ç) Merkezde görevlendirilecek denetim elemanını
belirlemek.
(6) İl denetim grubu personeline Bakanlık İç
Denetim Başkanlığı ile Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı tarafından Eğitim ve
Yayın Dairesi Başkanlığı koordinesinde eğitimler verilir. Bu eğitimleri
tamamlayanlara denetim eğitimine katılım sertifikası verilir.
Denetime
destek
MADDE 73- (1) Gerek duyulması halinde bakım hizmeti sunumu
alanlarına yönelik inceleme, analiz, değerlendirme, denetimler yapmak üzere
il müdürlüğünce yapılan denetimler sırasında ilgili kurumlardan destek
alınabilir.
(2) Merkez, üye olduğu sivil toplum kuruluşu
tarafından oluşturulacak bir komisyon marifetiyle yılda bir defa
değerlendirilebilir. Değerlendirme sonucu hazırlanan rapor il müdürlüğüne
gönderilir ve bu rapor il müdürlüğünce ayrıca değerlendirilir.
Müeyyideler
MADDE 74-
(1) Bu Yönetmelik kapsamında
gerçekleştirilen denetimler sonucunda tespit edilen eksiklik ve
aykırılıklar için aşağıda belirtilen müeyyideler uygulanır:
a) Uyarı ve süre verilmesi.
b) İdari para cezası verilmesi.
c) Merkez kapatma.
(2) Kapatma cezaları Bakanlık oluru, idari para
cezaları ile diğer yaptırımlar il müdürlüğü oluru ile uygulanır.
(3) Denetimler sonucunda konusu suç teşkil eden
fiillerin tespiti halinde adli mercilere suç duyurusunda bulunulur.
(4) Müeyyidelerin uygulanmasında 77 nci madde
uyarınca itiraz ve savunma sürecinin sonucu esas alınır.
(5) Tespit tarihi itibarıyla idari para cezası
verilecek fiil ve haller Ek-9’da sayılmıştır. İdari para cezası, 11/2/1959
tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğ edilerek
30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun ilgili hükümleri
doğrultusunda yatırılması istenir. Ayrıca cezaya konu eksiklik ve
aykırılıkların giderilmesi için tebliğ tarihinden itibaren otuz günü
geçmemek üzere süre verilerek merkez yazılı olarak ihtar edilir. Bu süre
sonunda yapılan uygunluk denetiminde eksiklik ve aykırılığın
giderilmediğinin tespiti halinde verilen idari para cezasının iki katı
tutarında tekrar idari para cezası uygulanır.
(6) Uyarı ve süre verilmesi gereken fiil ve haller
Ek-10’da sayılmıştır. İl müdürlüğü tarafından merkeze en fazla otuz güne
kadar süre verilerek uyarı ve süre verilme cezası uygulanır. Verilen süre
sonunda 70 inci maddenin birinci fıkrasının (c) bendine göre uygunluk
denetimi yapılır. Uygunluk denetimi sonucunda eksiklik ve aykırılığın
giderilmediğinin tespiti halinde Ek-10’da yer alan idari para cezası, 7201
sayılı Kanun hükümlerine göre tebliğ edilir ve 5326 sayılı Kanunun ilgili
hükümleri doğrultusunda yatırılması için tebliğ tarihinden itibaren otuz
günü geçmemek üzere süre verilerek merkez yazılı olarak ihtar edilir.
(7) Altıncı fıkra uyarınca merkeze tanınan süre
sonunda yapılan uygunluk denetimi sonucunda eksiklik veya aykırılığın
giderilmediğinin tespiti halinde altıncı fıkra uyarınca verilen idari para
cezasının iki katı tutarında tekrar idari para cezası uygulanır. Söz konusu
eksiklik veya aykırılığın giderilmesi için tebliğ tarihinden itibaren otuz
günü geçmemek üzere ikinci kez süre verilir.
(8) Beşinci, altıncı ve yedinci fıkralarda yer alan
süreler sonunda aynı fiil ve hal dolayısıyla tespit olunan eksiklik veya
aykırılıkların giderilmediğinin tespiti halinde il müdürlüğü tarafından
Bakanlığa bilgi verilir. Merkez, Bakanlık tarafından kapatılır.
(9) Süresi içinde ödenmeyen idari para cezaları
kesinleşmesini müteakiben il müdürlüğünün bildirimi üzerine vergi daireleri
tarafından 6183 sayılı Kanuna göre takip ve tahsil edilir.
(10) İdari para cezalarının bir yıllık süre
hesabında, ilk idari para cezasının merkeze tebliğ edildiği tarih esas
alınır.
(11) Denetim tarihinde tespit edilerek tutanağa
bağlanmış olan uygunsuzluklar hakkında uygunluk denetimi için süre
verilmesi hali ile itiraz ve savunma süreleri dışında, merkez tarafından
sonradan yapılan başvuru veya işlemler idari yaptırım uygulanması işlemine
engel teşkil etmez.
(12) Eksiklik veya aykırılıkların giderilmesi için
verilen süreler içinde eksiklikler veya aykırılıklar giderilinceye kadar
merkeze yeni bir engelli bireyin kabulü yapılmaz.
(13) Bir yıl içinde beş defa idari para cezası
uygulanan merkez Bakanlık tarafından kapatılır. Bu fıkra kapsamında merkezi
kapatılan kurucunun yeni merkez açmasına izin verilmez.
(14) 2828 sayılı Kanunun 35/B maddesi uyarınca
merkezde hizmet verilen kişilere yönelik tehdit veya baskı ya da özgürlüğün
keyfî engellenmesini de içeren fiziksel, cinsel, tıbbi, psikolojik veya
ekonomik açıdan zarar veren her türlü tutum ve davranışın gerçekleşmesi halinde
bu tutum ve davranışların engellenmesine yönelik gerekli tedbirleri almayan
kurucu veya sorumlu müdüre dört yüz günden az olmamak üzere adli para
cezası verilir.
(15) Merkezin sahipliğinin değişmesi halinde;
devralan, devredenin denetim sırasında tespit edilen uygunsuzluklardan
kaynaklanan idari yaptırım sorumluluklarını da devralmış sayılır.
Uygunsuzluktan dolayı devredene verilen süre, devralanın talebi üzerine
yeniden verilebilir. Devralan, faaliyet durdurma süresinin tamamlanmasını
beklemek zorundadır.
(16) Bakanlık tarafından kapatılma kararı alınan
merkezler devredilemez.
Doğrudan
kapatma
MADDE 75-
(1) Merkezde hizmet verilen
kişilere yönelik tehdit veya baskı ya da özgürlüğün keyfi engellenmesini de
içeren fiziksel, cinsel, tıbbi, psikolojik veya ekonomik açıdan zarar veren
her türlü tutum ve davranışın gerçekleşmesi halinde bu tutum ve
davranışların engellenmesine yönelik gerekli tedbirleri almayan merkez
hakkında adli makamlara suç duyurusunda bulunulur ve idari soruşturma
başlatılır.
(2) İdari soruşturma kapsamında aşağıda belirtilen
hususlardan birinin tespit edilmesi halinde merkez Bakanlık tarafından
kapatılır:
a) Kurucu veya sorumlu müdürün merkezde hizmet
verilen kişilere yönelik tehdit veya baskı ya da özgürlüğün keyfî
engellenmesini de içeren fiziksel, cinsel, tıbbi, psikolojik veya ekonomik
açıdan zarar veren eylemlerden dolayı cezalandırılmasına karar verilmiş
olması.
b) Merkezin faaliyet izin onayı olmadan hizmete
başlaması.
c) Merkezin izinsiz olarak nakil veya devir
işleminin yapılması.
ç) Merkezin faaliyet işlemleri esnasında ibraz
edilen belge ve beyanların gerçeği yansıtmadığının sonradan ortaya çıkması.
(3) İkinci fıkranın (a) bendinde belirtilen
hallerde 5271 sayılı Kanunun 231 inci maddesi uyarınca hükmün
açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş olması kapatma işleminin
yapılmasına engel teşkil etmez.
(4) Bu madde gereğince doğrudan kapatma cezası
verilen merkez kurucularının tekrar merkez açmalarına izin verilmez.
Merkezin
kapatılmasında yapılacak işlemler
MADDE 76-
(1) Merkez, Bakanlık oluru ile
kapatılır.
(2) Kapatma oluru Bakanlık tarafından valiliğe
bildirilir. Valilik tarafından 2828 sayılı Kanunun 35/C maddesi
uygulanmadığı durumda; valilik il müdürlüğü aracılığıyla merkeze kapatma
olurunu ve en geç 30 gün içinde engellilerin tahliye edileceğini ve
merkezin fiilen kapatılması gerektiğini tebliğ eder. İl müdürlüğü merkezde
bakılan engelli bireylere ya da yasal temsilcilerine durumu ivedilikle
bildirir ve engelli bireylerin acil bakım ihtiyacı için gerekli tedbirleri
alır. Ancak engellilerin tahliyesinde mücbir sebepler ile gecikme olması
halinde bu süre uzatılabilir ve süre uzatımı ile ilgili valilik makamından
alınacak onay merkeze ayrıca tebliğ edilir ve merkezdeki engellilerin
kaldığı son güne kadarki tahakkuk eden bakım ücretleri merkeze ödenir.
Merkez kurucusunun merkezin kapatma işlemini yapmaktan imtina etmesi
durumunda valilik kapatma işlemini kolluk kuvvetleri nezaretinde
gerçekleştirir. Kapatılan merkezler il müdürlüğünce, çalışma ve iş kurumu
il müdürlüğüne ve defterdarlığa bildirilir.
(3) Kapatılan merkezin faaliyet izin onayı ve
faaliyet izin belgesinin aslı ve merkezin arşivi on beş gün içinde kurucu
tarafından il müdürlüğüne tutanak karşılığı teslim edilir.
(4) İl müdürlüğü, kapatılan merkezde bakılan engelli
bireyleri başka merkezlere ya da resmî engelli bakım merkezlerine
ivedilikle naklini yapar. Kapatma kararından sonra nakil işlemi yapılıncaya
kadar kalan her engelli birey için gün hesabıyla Bakanlık tarafından ödeme
yapılır.
(5) Merkezin kapatılmasına dair iş ve işlemler il
müdürlüğü tarafından BMYS’ye yüklenir.
Denetim
sonuçlarına itiraz ve savunma
MADDE 77- (1) Merkezler, kurucu veya sorumlu müdür
tarafından denetim sonuçlarına itiraz edebilirler. İtirazlar; denetim
esnasında tutulan denetim tutanağına imza şerhi koymak suretiyle imza
aşamasında yapılır. Konulan şerhte; itiraz konusu edilen uygunsuzluğun
denetim sorgu formundaki sıra numarası ve sorusu, şerh gerekçesi ve var ise
dayandığı bilgi ve belgelerle birlikte yazılı olarak belirtilir. Şerh konulduğu
halde denetim sırasında ibraz edilemeyen yazılı açıklama ve dayandığı bilgi
ve belgelerin denetim tutanağı tarihini takip eden yedi gün içerisinde
resmî kayıt ile il müdürlüğüne iletilmesi zorunlundur. Süresi içerisinde
yapılmayan bildirimler işleme konulmaz ve itiraz gerekçesi ortadan kalkar.
(2) Bu Yönetmelik kapsamında yer alan müeyyideler
ile ilgili merkezin savunması istenir. Merkez savunması, tebliğ tarihinden
itibaren yedi iş günü içerisinde il müdürlüğüne gönderilir. Bu süre
içerisinde savunma vermeyen merkez savunma yapmamış sayılır. Ancak, merkez
gerekçesini belirtmek suretiyle il müdürlüğünden ek savunma süresi talep
edebilir. Gerekçesi il müdürlüğü tarafından uygun görüldüğü takdirde
merkeze ek savunma süresi verilebilir. Bu süre yedi iş gününü geçemez.
(3) İtiraz ve savunmalar, il müdürlüğü tarafından
il müdür yardımcısı başkanlığında, şube müdürü, meslek personeli ile
mümkünse il müdürlüğünde görevli avukat olmak üzere en az üç kişiden oluşan
komisyonca değerlendirilir. Komisyon, il denetim grubunda yer almayan
üyelerden oluşur. Değerlendirme sonucu; gerekçeleri ile birlikte raporlanır
ve komisyon üyelerince imza altına alınarak karara bağlanır. Komisyonun
kararı il müdürü oluruna sunulur ve olur merkeze tebliğ edilir.
Değerlendirme ve geri bildirim süreci başvuru tarihinden itibaren otuz günü
aşamaz.
(4) Komisyon kararları toplantıya katılan üye
sayısının salt çoğunluğu ile alınır. Oylarda eşitlik olması halinde,
başkanın kullandığı oy yönünde çoğunluk sağlanmış sayılır. Komisyonun sekretaryası
il denetim grubu tarafından yürütülür.
ON İKİNCİ BÖLÜM
Bakıma İhtiyacı Olan Engelli Bireylerin Ailelerinin
Sorumlulukları
Refakat
MADDE 78- (1) Merkezde hizmet alan engelli bireylerin
hastanede yatılı tedavi alması durumunda ailenin refakatçi olması esastır.
Bakım
yükümlülüğü
MADDE 79- (1) Özel bakım merkezlerinde hizmet alan engelli
bireylerin bakım giderlerinden, 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk
Medeni Kanununun 364 üncü maddesi kapsamında kendisi, altsoyu, üstsoyu ve
kardeşleri sorumludur.
(2) Bakanlık, kendisine yardımda bulunduğu kişiler
için 4721 sayılı Kanun hükümlerine göre nafaka ile yükümlü bulunanlar
hakkında dava açma hakkına sahiptir.
Ziyaret
MADDE 80- (1) Merkezde hizmet alan engelli bireylerin
ailelerinin ve/veya sosyal çevresinin aynı ilde yaşamaları halinde iki ayda
en az bir kez ziyaret etmeleri esastır.
(2) Merkezde hizmet alan engelli bireylerin
durumlarının uygun olması halinde dini ve resmî bayramları ailelerinin
ve/veya sosyal çevresi ile geçirmesi esastır.
ON ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Kullanılmayan
ilaçlar
MADDE 81- (1) Bakıma ihtiyacı olan engelli bireyin tedavi
şeklinin değişmesi veya vefat etmesi hallerinde son kullanım tarihi
geçmemiş ilaç ve benzeri tıbbi malzemeler tutanakla il sağlık müdürlüğüne
teslim edilir.
Para,
mücevher ve kıymetli kâğıtların muhafazası ve idaresi
MADDE 82- (1) Emanet kasası; ihtiyacı olan engelli bireyin
mücevher, kıymetli kâğıt ve değerli eşyaları emanet defterine kaydedildiği
merkezde bulunan kasadır.
(2) Engelli bireyin parası aşağıdaki şekilde emanet
hesabında muhafaza edilir:
a) Emanet hesabı; sorumlu müdür başkanlığında
meslek ve sağlık personelinden oluşan en az üç kişilik bir komisyon
tarafından idare edilir.
b) Emanet hesabı; engelli bireyin kendisi, yasal
temsilcisi veya üçüncü kişiler tarafından engelli birey adına merkeze
teslim edilen para ile il müdürlüğü tarafından verilen harçlıkların
yatırıldığı hesaptır.
c) Emanet hesabı defteri, emanet kasasındaki
hareketler ve emanet banka hesabının takip edildiği defterdir. Sorumlu
müdür, defteri her türlü denetimde sunulmak üzere hazır bulundurur.
ç) Emanet hesaptan yapılan harcamalara ilişkin
belgeler, komisyon tarafından imzalanarak her engelli birey için ayrı
dosyada olmak üzere beş yıl süre ile muhafaza edilir.
d) Emanet hesabının ve defterinin kullanılmasına
ilişkin diğer hususlar Bakanlıkça belirlenir.
e) Sorumlu müdürün görevden ayrılması halinde
engelli bireyin mücevher, kıymetli kâğıt ve değerli eşyaları ve parasının
harcanmasına ilişkin her türlü belge, defter ile bankada açılmış olan banka
hesabı kurucuya devredilir. Merkezde yeni sorumlu müdür göreve başladığında
kurucu teslim aldığı belge ve banka hesabını sorumlu müdüre devreder.
(3) Vefat eden engellinin üzerinde, odasında,
emanet kasasında veya emanet deposunda bulunan para, mücevher, değerli
kâğıtlar ve kişisel eşyaları; ikinci fıkranın (a) bendi uyarınca
oluşturulan komisyon tarafından tutanağa bağlanır. Engellinin kimlik
bilgi/belge örneği, varsa yakınlarının isim ve adresleri, eşya tespit
tutanağı ve bulunuyor ise vasiyetnamesi eklenerek ilgili sulh hukuk
hâkimliğine yazı ile bildirilir; tereke tespitine gelen heyete eşyalar
teslim edilir.
Görev
yasağı ve bildirim
MADDE 83- (1) Bakanlık merkez ve taşra teşkilatında görev
yapan personelin eşi, üçüncü dereceye kadar kan, ikinci dereceye kadar
kayın hısımları, evlatlıkları ve evlat edinenlerinin merkez sahibi veya
ortağı olmaları halinde, bu personel merkezlerle ilgili iş ve işlemlerde
görevlendirilemez.
(2) 2531 sayılı Kanun hükümleri kapsamında yer alan
kişiler merkezlerde görevlendirilemez. BMYS’den bu durum kontrol edilir.
(3) 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet
Memurları Kanununun 28 inci maddesi hükümleri saklı kalmak kaydıyla
Bakanlık merkez ve taşra teşkilatında görev yapan personelin, eşi ve
velayetleri altındaki çocukların merkez sahibi veya ortağı olmaları
halinde, kendisinin ise ortağı olması halinde ilgili personel 10/8/1990
tarihli ve 90/748 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Mal
Bildiriminde Bulunulması Hakkında Yönetmelik hükümleri uyarınca bildirim
yapmakla yükümlüdürler.
(4) Yapılan inceleme ve soruşturma ile
Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi (CİMER) başvurusu dâhil her türlü ihbar
veya şikâyet sonrasında; 657 sayılı Kanunun 28 inci maddesine aykırı
olmayan resmî veya gayri resmî ortaklığını bildirmeyen personel ile 657
sayılı Kanunun 28 inci maddesine aykırı resmî veya gayri resmî ortaklığı
tespit edilen personel hakkında, ilgisine göre 657 sayılı Kanunun 125 inci
maddesinin birinci fıkrasının (D) bendinin (h) ve (j) alt bentleri uyarınca
kademe ilerlemesinin durdurulması cezası verilir.
Rehber
MADDE 84- (1) Genel Müdürlük tarafından, merkezlerde
hizmetlerin etkin ve verimli yürütülmesi ve uygulamada birlik sağlanması
amacıyla uygulama rehberleri hazırlanır. Hazırlanan rehberlerde merkezlerin
başvuru ve açılış işlemleri, faaliyet işlemleri, bakım kalite standartları,
engelli yerleştirme işlemleri, ilgili mevzuat hükümleri uyarınca personelin
görev ve sorumlulukları, denetim esasları ile mevzuatın uygulanmasına
ilişkin açıklamalara yer verilir.
İkametgâh
adresi
MADDE 85- (1) Engelli bireyin yerleştirildiği merkez,
25/4/2006 tarihli ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanununun 48 inci
maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca diğer adres olarak alınabilir. Aile
hekimliği uygulamasında, evde sağlık ve diğer sağlık hizmetlerinden
yararlanma sürecinde, Sosyal Güvenlik Kurumu geri ödeme iş ve işlemleri
gibi hususlarda bu adres esas alınabilir.
Tereddütlerin
giderilmesi
MADDE 86- (1) Bakanlık; bu Yönetmeliğin uygulanması ile
ilgili tereddütleri gidermeye, uygulamayı düzenlemeye ve bu Yönetmeliğin
uygulanmasını sağlamak üzere alt düzenleyici işlemler yapmaya yetkilidir.
Yürürlükten
kaldırılan yönetmelik
MADDE 87- (1) 4/11/2016 tarihli ve 29878 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri
Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.
Geçiş
hükümleri
GEÇİCİ
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin
yayımı tarihi itibarıyla;
a) Merkez açılış başvurusu il müdürlüğü tarafından
87 nci madde ile yürürlükten kaldırılan Yönetmeliğin 6 ncı maddesi uyarınca
merkezin konumu ve çevresel şartları uygun bulunanlar konum uygunluk
sürecinden başlamak üzere bu Yönetmeliğe tabi olurlar.
b) Merkez açılış işlemleri devam edenlerden sadece
arsayı temin etmiş bulunanlar konum uygunluk sürecinden başlamak üzere bu
Yönetmeliğe tabi olurlar.
c) Merkezin mevcut binası için tadilata başlamamış
olanlar konum uygunluk sürecinden başlamak üzere bu Yönetmeliğe tabi
olurlar.
ç) Merkez bina inşaatı başlanmış ve tamamlanma
aşamasına gelmiş ise 87 nci madde ile yürürlükten kaldırılan Yönetmelik
hükümlerine göre açılış işlemleri tesis edilir.
d) Merkez binasının tadilatı veya bina proje
aşamasında ise ön izin başvuru sürecinden başlamak üzere bu Yönetmeliğe
tabi olurlar.
e) Merkez binası tamamlanmış ve tefriş aşamasında
ise 87 nci madde ile yürürlükten kaldırılan Yönetmelik hükümlerine göre
açılış işlemleri tesis edilir.
f) Faal durumda bulunan merkez binalarının konum
uygunluğu hariç olmak üzere ve binanın statiğini etkilemeyecek şekilde
fiziksel şartlarının en geç 2 yıl içinde bu Yönetmelik hükümlerine uygun
hale getirilmesi gerekir. Bu süre sonunda gerekli düzenlemeleri yapmayan
merkeze yerleştirme yapılmaz.
g) Faaliyette bulunan merkezler ve bu merkezlerin
devrinde konum uygunluk belgesi aranmaz.
ğ) Faaliyette bulunan merkezlerde asansör
zorunluluğuna ilişkin olarak 87 nci madde ile yürürlükten kaldırılan
Yönetmeliğin 7 nci maddesi hükümleri uygulanmaya devam olunur.
h) Faaliyette bulunan yatılı merkezler için yatak
odaları en fazla dört kişilik olabilir.
(2) 8 inci maddenin birinci fıkrasında yer alan
duyuru bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren üç ay içinde yapılır.
(3) Bu Yönetmeliğin yayımı tarihi itibarıyla
faaliyette bulunan merkezler 27 nci maddenin yedinci fıkrasında öngörülen
yaş grubu düzenlemesini 1/1/2028 tarihine kadar gerçekleştirir.
Yürürlük
MADDE 88- (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe
girer.
Yürütme
MADDE 89- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Hazine ve Maliye
Bakanı ile Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı müştereken yürütür.
Ekleri için tıklayınız.
|