|
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği
Bakanlığından:
YEREL İKLİM
DEĞİŞİKLİĞİ EYLEM PLANLARI İLE İL İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ
KOORDİNASYON KURULLARI HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç
Hükümleri
Amaç
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı; Türkiye’nin net sıfır
emisyon hedefi, ulusal katkı beyanı ve ilgili planlama araçları dikkate
alınarak, iklim değişikliğine uyum sağlanması ve sera gazı emisyonlarının
azaltımı amacıyla il ölçeğinde hazırlanacak yerel iklim değişikliği eylem
planlarına ilişkin ilkeler, idari ve teknik usul ve esaslar ile il iklim
değişikliği koordinasyon kurullarının çalışma usul ve esaslarının
belirlenmesidir.
Kapsam
MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik; yerel iklim değişikliği eylem
planlarının hazırlanması, karara bağlanması, uygulanması, izlenmesi,
değerlendirilmesi ve raporlanmasına ilişkin genel ilkeler ile ilgili kurum
ve kuruluşların görev, yetki ve sorumluluklarıyla il iklim değişikliği
koordinasyon kurullarının çalışma usul ve esaslarını kapsar.
Dayanak
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik, 2/7/2025 tarihli ve 7552 sayılı
İklim Kanununun 7 nci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
ve kısaltmalar
MADDE 4- (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Adil geçiş: İklim değişikliğiyle mücadelede ve
yeşil büyüme sürecinde; çocuklar, kadınlar, yaşlılar, engelliler gibi
süreçten en fazla etkilenebilecek kişiler öncelikli olmak üzere herkesi
kapsayacak, istihdam sürecinin uygun tedbirler alınarak yönetildiği ve yeni
istihdam alanlarının oluşturulduğu, ekonomik, çevresel ve sosyal
kazanımların en üst düzeyde tutulduğu politika ve uygulamaları,
b) Bakanlık: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği
Bakanlığını,
c) Başkanlık: İklim Değişikliği Başkanlığını,
ç) E-YİDEP: YİDEP’lere ilişkin verinin yüklendiği
çevrim içi sistemi,
d) İklim değişikliğine uyum: İklim değişikliğinin
mevcut veya olası olumsuz etkilerini önlemeye, muhtemel zararları en aza
indirmeye ya da ortaya çıkabilecek fırsatlardan yararlanmaya yönelik
süreci,
e) İklim Portal: İklim değişikliği alanında kamu
kurum ve kuruluşları, yerel yönetimler, üniversiteler, özel sektör, sivil
toplum kuruluşları ve bireyler tarafından gerçekleştirilen çalışmalara ait
veri, bilgi, belgelerin tek bir kaynakta toplanarak paydaşların erişimine
açıldığı, E-YİDEP dâhil izleme sistemlerini ve karar destek araçlarını
içeren çevrim içi portalı,
f) İklim risk değerlendirmesi: İklim değişikliğinin
mevcut etkileri ile gelecekteki olası etkilerinin insanlar, ekosistemler ve
türler, sosyal ve kültürel varlıklar ile ekonomik sektörler üzerindeki
sonuçlarını belirlemek amacıyla yapılan değerlendirmeyi,
g) İl İDKK: İl İklim Değişikliği Koordinasyon
Kurulunu,
ğ) İl sera gazı envanteri: İl düzeyinde; insan
faaliyetleri kaynaklı sera gazı emisyonları ile yutak alanlardaki
değişimleri karbondioksit eşdeğeri cinsinden ifade eden, yıllık olarak
hazırlanan ve hesaplama detayları ile kapsamı teknik kılavuzla belirlenen
envanteri,
h) Karar destek araçları: Yerel düzeyde iklim
değişikliğine uyum ve sera gazı emisyonlarının azaltımı eylemlerinin
belirlenmesi, uygulanması ve/veya izlenmesi/değerlendirmesine yönelik karar
vericileri desteklemek amacıyla oluşturulan uygulamaları,
ı) Planlama araçları: Kurum ve kuruluşlarca
hazırlanan ve iklim değişikliği ile mücadeleye doğrudan ya da dolaylı
olarak katkı sağlayan plan, program, strateji, eylem planı ve sair politika
belgelerini,
i) Sera gazı emisyonlarının azaltımı: Sera gazı
emisyonlarının azaltılması ile yutak alanların korunması, artırılması ve
iyileştirilmesi faaliyetlerini,
j) Sera gazı emisyonu: Kızıl ötesi radyasyon emen
ve yeniden salan, hem tabii ve hem de beşeri kaynaklı olabilen
karbondioksit, metan, diazotoksit ve hidroflorokarbonlar,
perflorokarbonlar, kükürt hekzaflorür gazlarının ve gaz benzeri diğer
atmosfer bileşenlerin salımını,
k) Tehlike haritaları: İklim değişikliğiyle
ilişkili olarak günümüzde veya gelecekte ortaya çıkabilecek aşırı hava ve
iklim olaylarını gösteren haritaları,
l) Teknik kılavuz: YİDEP’lerin hazırlanmasına,
uygulanmasına, izlenmesine ve değerlendirilmesine ilişkin usul ve esasları
içeren ve Başkanlığın resmî internet sitesinde yayımlanan kılavuzu,
m) YİDEP: Yerel iklim değişikliği eylem planını,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Yerel İklim Değişikliği Eylem Planlarına İlişkin
Hükümler
Genel
hükümler
MADDE 5- (1) YİDEP, her ilde, il sınırları dâhilinde
bütüncül olarak iklim değişikliğine uyum ve sera gazı emisyonlarının
azaltımı amacıyla katılımcı, bilimsel ve adil geçiş gereklilikleri
gözetilerek hazırlanır.
(2) YİDEP’in hazırlanmasında; ulusal, bölgesel ve
il ölçeğindeki ilgili planlama araçları, il ve ilçelerde hazırlanmış olan
iklim değişikliğiyle ilişkili iklim risk değerlendirmeleri ve tehlike
haritaları dikkate alınır.
(3) YİDEP’lerin hazırlanmasına, uygulanmasına,
izlenmesine, değerlendirilmesine ve raporlanmasına ilişkin usul ve esaslar
Başkanlık tarafından teknik kılavuzla belirlenir.
Yerel
iklim değişikliği eylem planlarının içeriği
MADDE 6- (1) YİDEP;
a) İlin coğrafi, ekolojik, demografik, sosyal,
kültürel ve ekonomik yapısına, iklim özelliklerine ve iklimle ilişkili
kayıp ve zararlarına ilişkin verileri,
b) İlin iklim risk değerlendirmesini, bu doğrultuda
belirlenen uyum hedeflerini ve bu hedeflere ulaşmaya yönelik eylemleri,
c) İl sera gazı envanterini, sera gazı
emisyonlarının azaltım hedefini ve bu hedefe ulaşmaya yönelik eylemleri,
ç) Belirlenen eylemlerin sorumlu
kurum/kuruluşlarını, uygulama dönemini, izleme göstergelerini, bütçesini ve
olası finansman kaynaklarını,
içerir.
Yerel
iklim değişikliği eylem planlarının hazırlanması ve karara bağlanması
MADDE 7- (1) YİDEP valinin koordinasyonunda; büyükşehirlerde
büyükşehir belediyesi, diğer illerde il belediyesi ve il özel idaresi
tarafından birlikte, ilgili kurum ve kuruluşların katılımıyla hazırlanır
veya hazırlatılır.
(2) Taslak YİDEP; uygulama döneminden önceki yılın
1 Ekim tarihine kadar İl İDKK’ye sunulur ve sunulma tarihinden itibaren 1
ay içerisinde İl İDKK tarafından karara bağlanır. Bu süre, İl İDKK
tarafından aynı yılın 31 Aralık tarihine kadar gerekli revizyonların
yapılması amacıyla uzatılabilir.
(3) Karara bağlanan YİDEP teknik kılavuza göre
E-YİDEP’e girilir ve kamuoyu ile paylaşılmak üzere İklim Portal’a yüklenir.
(4) YİDEP her beş yılda bir güncellenir. YİDEP
güncellenirken bir önceki YİDEP’e ilişkin değerlendirme ve tavsiyeler
dikkate alınır ve aynı usulle hazırlanarak karara bağlanır.
Yerel
iklim değişikliği eylem planlarının uygulanması, izlenmesi ve
değerlendirilmesi
MADDE 8- (1) YİDEP kapsamındaki eylemler öngörülen süreler
dâhilinde uygulanması amacıyla sorumlu kurum ve kuruluşlara bildirilir.
(2) Büyükşehirlerde büyükşehir belediyesi, diğer
illerde il belediyesi tarafından YİDEP’in uygulama dönemleri içerisinde;
a) Her yıl iklim risk değerlendirmesine ilişkin bir
önceki yıla ait veriler ve bilgiler teknik kılavuza göre toplanarak 30
Haziran tarihine kadar E-YİDEP’e girilir veya girilmesi sağlanır. Veri ve
bilgiyi üreten ilgili kurum/kuruluşların gerekçeleri ile talep etmesi halinde
bu süre uzatılabilir.
b) Her yıl iki önceki yılın il sera gazı envanteri
teknik kılavuza göre hazırlanır ve 30 Haziran tarihine kadar E-YİDEP’e
girilir. Veri ve bilgiyi üreten ilgili kurum/kuruluşların gerekçeleri ile
talep etmesi halinde bu süre uzatılabilir.
c) Her yıl YİDEP’in bir önceki yıl uygulanmasına
ilişkin izleme teknik kılavuza göre yapılarak eylemlerin gerçekleşme durumu
ve buna ilişkin izleme sonuçları 30 Haziran tarihine kadar E-YİDEP’e
girilir.
(3) İzleme sonuçları İl İDKK tarafından yapılacak
toplantıda değerlendirilir ve değerlendirme raporu 31 Ekim tarihine kadar
E-YİDEP’e girilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Görev, Yetki ve Sorumluluklar
Başkanlığın
görev ve yetkileri
MADDE 9- (1) Başkanlık;
a) Bu Yönetmelik uyarınca yayımlanacak teknik
kılavuzu hazırlar ve günceller.
b) Teknik kılavuzu Başkanlık resmî internet
sitesinde yayımlar.
c) İklim Portal’ı kurarak işlemesini sağlar.
ç) İnternet tabanlı bir E-YİDEP sistemi kurarak
işlemesini sağlar.
d) YİDEP hazırlama, uygulama, izleme ve
değerlendirme süreçlerinde kullanılmak üzere karar destek araçları
geliştirir.
İl iklim
değişikliği koordinasyon kurulunun yapısı, görev ve yetkileri
MADDE 10-
(1) İl İDKK, vali başkanlığında;
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının, Aile ve Sosyal
Hizmetler Bakanlığının, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının, Enerji ve
Tabii Kaynaklar Bakanlığının, Kültür ve Turizm Bakanlığının, Milli Eğitim
Bakanlığının, Sağlık Bakanlığının, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının, Tarım
ve Orman Bakanlığının, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının, Afet ve Acil
Durum Yönetimi Başkanlığının, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün, İller
Bankası Anonim Şirketinin, Kalkınma Ajanslarının, varsa Bölge Kalkınma
İdaresi Başkanlığının, Karayolları Genel Müdürlüğünün, Meteoroloji Genel
Müdürlüğünün, Orman Genel Müdürlüğünün, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel
Müdürlüğünün, Türkiye İstatistik Kurumu Başkanlığının varsa il veya bölge
teşkilat müdürleri ile büyükşehirlerde büyükşehir belediye başkanı ve ilçe
belediye başkanları, diğer illerde il ve ilçe belediye başkanları, il özel
idaresi genel sekreteri, ticaret ve sanayi odaları başkanları ve konusuna
göre valinin daveti ile çağrılacak meslek kuruluşları, sivil toplum
kuruluşları ve üniversitelerin karar alma yetkisini haiz temsilcilerinden
oluşur. Bu fıkrada sayılan bakanlıkların il veya bölge teşkilatının
bulunmaması halinde, bu bakanlıklar, kendileri ya da bağlı veya ilgili
kuruluşları aracılığı ile; birden fazla bağlı ve ilgili kuruluşun bulunması
durumunda toplantı gündemine göre konu ile ilgisi olan kuruluş aracılığı
ile temsil edilmek üzere vali tarafından davet edilir.
(2) Vali tarafından gerekli görülmesi halinde kamu
kurum ve kuruluşları, özel sektör temsilcileri ile uzman kişiler de
toplantılara oy hakkı olmaksızın davet edilir.
(3) İl İDKK’nin birinci fıkrada belirtilen üyelerle
toplanması esastır. Üyelerin herhangi birinin toplantıya katılamaması
durumunda, üye tarafından yetkilendirilen karar alma yetkisini haiz kişi
toplantıya katılır.
(4) İl İDKK’nin sekretaryasını Bakanlığın taşra
teşkilatı yürütür.
(5) İl İDKK altında, görev alanına giren konularla
ilgili olarak çalışmalarda bulunmak üzere bakanlıkların, kamu kurum ve
kuruluşlarının, akademik kurumların, meslek kuruluşlarının, sivil toplum
kuruluşlarının, özel sektör kuruluşlarının ildeki temsilcileri ve konu ile
ilgili uzmanların katılımı ile çalışma grupları oluşturulabilir.
(6) Toplantı yeri, tarihi ve gündemi vali tarafından
belirlenir ve sekretarya tarafından toplantıdan önce üyelere resmî yazı ile
bildirilir. Toplantılar çevrimiçi olarak da gerçekleştirilebilir.
(7) İl İDKK, üye tamsayısının en az üçte iki
çoğunluğu ile toplanır. Toplantı kararları açık oylama ile üye tam
sayısının en az üçte iki çoğunluğuyla alınır. Kararlara olumsuz oy veren
üyeler ve muhalefet şerhleri karar tutanağında belirtilir.
(8) İl İDKK, sunulan YİDEP taslağını değerlendirir
ve nihai hale gelen YİDEP’i 7 nci maddenin ikinci fıkrası uyarınca karara
bağlar.
(9) İl İDKK, yıllık periyotlarla eylem planlarının
gerçekleşme durumunu izlemek ve değerlendirmek üzere yılda en az bir kez
toplanır. Eylemlerin uygulanmasındaki sorunlara ilişkin gerekli önlemlerin
alınmasını sağlar ya da gerekli yönlendirmeleri yapar. Bir sonraki dönem
için hazırlanacak olan YİDEP’e yönelik tavsiyelerde bulunur. Bu
değerlendirmelere ilişkin olarak sekretarya tarafından teknik kılavuza göre
her yıl değerlendirme raporu hazırlanır, hazırlanan rapor 31 Ekim tarihine
kadar E-YİDEP’e girilir ve kamuoyu ile paylaşılmak üzere İklim Portal’a
yüklenir.
(10) İl İDKK, YİDEP hazırlık sürecinde YİDEP’in
karara bağlanması için yılda en az bir kez toplanır. Toplantı tarihi,
toplantıdan en az bir ay önce sekretarya tarafından İl İDKK üyelerine bildirilir.
(11) İl İDKK, ihtiyaç olması halinde iklim
değişikliği ile ilişkili farklı gündemle toplanabilir.
(12) Her ilde bu Yönetmelik hükümlerine aykırı
olmayacak şekilde İl İDKK çalışma usulü belirlenebilir.
Valinin
görev ve yetkileri
MADDE 11-
(1) Vali;
a) YİDEP’in büyükşehirlerde büyükşehir belediyesi,
diğer illerde il belediyesi ve il özel idaresi tarafından ve ilgili kurum
ve kuruluşlarla iş birliği içinde hazırlanması için gereken koordinasyonu
sağlar.
b) İl İDKK’ye başkanlık eder ve 10 uncu madde kapsamındaki
görevlerini yerine getirir.
c) Karara bağlanan YİDEP kapsamındaki eylemleri
öngörülen süreler dâhilinde uygulanması amacıyla sorumlu tüm kurum ve
kuruluşlara bildirir.
Büyükşehir
belediyesinin görev ve yetkileri
MADDE 12-
(1) Büyükşehir belediyesi;
a) Başkanlık tarafından hazırlanan teknik kılavuza
uygun olarak, ilçe belediyeleri dâhil tüm ilgili kurum ve kuruluşlarla vali
koordinasyonuyla sağlanacak iş birliği içinde, il sınırlarını kapsayan
bütüncül bir YİDEP hazırlar veya hazırlatır.
b) Taslak YİDEP’i değerlendirilmek üzere İl İDKK’ye
sunar. İl İDKK tarafından eklenmesi, çıkarılması veya değiştirilmesi
gereken hususların tespit edilmesi halinde gerekli düzenlemeleri İl İDKK
tarafından belirtilen süre içerisinde yapar veya yaptırır. Nihai hale gelen
YİDEP’i karara bağlanmak üzere İl İDKK’ye sunar.
c) İl İDKK tarafından karara bağlanan YİDEP’i
E-YİDEP’e girer ve kamuoyu ile paylaşılmak üzere İklim Portal’a yükler.
ç) İklim risk değerlendirmesine ilişkin verileri
toplayarak E-YİDEP’e girer veya diğer kurum/kuruluşlar tarafından
girilmesini sağlar.
d) İki önceki yılın il sera gazı envanterini
hazırlayarak E-YİDEP’e girer.
e) YİDEP’in uygulanmasına ilişkin izlemeyi yapar,
eylemlerin gerçekleşme durumunu ve buna ilişkin izleme sonuçlarını
E-YİDEP’e girer ve İl İDKK’ye sunar.
f) YİDEP’te sorumlu olduğu eylemleri uygular.
g) Planlama, yatırım ve uygulama süreçlerinde,
görev ve yetki alanları çerçevesinde YİDEP’te yer alan eylemleri dikkate
alır.
İl
belediyesi ve il özel idaresinin görev ve yetkileri
MADDE 13-
(1) İl belediyesi;
a) İl özel idaresi ile birlikte, Başkanlık
tarafından hazırlanan teknik kılavuza uygun olarak, ilçe belediyeleri dâhil
tüm ilgili kurum ve kuruluşlarla vali koordinasyonuyla sağlanacak iş
birliği içinde, il sınırlarını kapsayan bütüncül bir YİDEP hazırlar veya
hazırlatır.
b) Taslak YİDEP’i değerlendirilmek üzere İl İDKK’ye
sunar. İl İDKK tarafından eklenmesi, çıkarılması veya değiştirilmesi
gereken hususların tespit edilmesi halinde gerekli düzenlemeleri İl İDKK
tarafından belirtilen süre içerisinde yapar veya yaptırır. Nihai hale gelen
YİDEP’i karara bağlanmak üzere İl İDKK’ye sunar.
c) İl İDKK tarafından karara bağlanan YİDEP’i
E-YİDEP’e girer ve kamuoyu ile paylaşılmak üzere İklim Portal’a yükler.
ç) İklim risk değerlendirmesine ilişkin verileri il
özel idaresi ile birlikte toplayarak E-YİDEP’e girer veya diğer
kurum/kuruluşlar tarafından girilmesini sağlar.
d) İl sera gazı envanterinde kullanılacak verileri
il özel idaresi ile birlikte toplayarak iki önceki yılın il sera gazı
envanterini hazırlar ve E-YİDEP’e girer.
e) YİDEP’in uygulanmasına ilişkin izlemeyi yapar,
eylemlerin gerçekleşme durumunu ve buna ilişkin izleme sonuçlarını
E-YİDEP’e girer ve İl İDKK’ye sunar.
(2) İl Belediyesi ve İl Özel İdaresi;
a) YİDEP’te sorumlu olduğu eylemleri uygular.
b) Planlama, yatırım ve uygulama süreçlerinde,
görev ve yetki alanları çerçevesinde YİDEP’te yer alan eylemleri dikkate
alır.
Kurum ve
kuruluşların görevleri
MADDE 14-
(1) İlde faaliyet gösteren kurum
ve kuruluşlar;
a) Planlama, yatırım ve uygulama süreçlerinde,
görev ve yetki alanları çerçevesinde YİDEP’te yer alan eylemleri dikkate
alır.
b) Valinin davetiyle YİDEP hazırlık ve ilgili İl
İDKK toplantılarına katılır, YİDEP eylemleri belirlenirken eylem
önerilerinde bulunur, YİDEP eylemlerine ilişkin olarak görev ve
sorumlulukları dâhilinde görüş verir.
c) YİDEP’te sorumlu olduğu eylemleri uygular.
(2) 7552 sayılı Kanunun 7 nci maddesinin dördüncü
fıkrası uyarınca, YİDEP’in hazırlanması veya izlenmesi süreçlerinde, ilgili
kurum ve kuruluşlar kendilerinden talep edilen belge, bilgi ve veriyi
ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde paylaşır, gerektiğinde E-YİDEP’e
girer.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Geçici ve Son Hükümler
Geçiş
hükümleri
GEÇİCİ
MADDE 1- (1) 31/12/2026 tarihine
kadar her ilde İl İDKK kurulur.
(2) Yapılacak ilk YİDEP’in 2028-2032 yıllarını
kapsaması ve İl İDKK tarafından 31/12/2027 tarihine kadar karara bağlanması
gerekir. Gerekli görüldüğü takdirde Bakanlık bu süreyi bir yıla kadar
uzatmaya yetkilidir.
(3) Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce il
ölçeğinde iklim değişikliği ile ilgili eylem planı bulunan illerde, söz
konusu planların bu Yönetmelik hükümlerine uygun hale getirilmesi ve ikinci
fıkrada belirtilen süre içerisinde YİDEP’lerin hazırlanması gerekir.
Yürürlük
MADDE 15-
(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde
yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 16-
(1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı yürütür.
|