|
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasından:
FİRMALARIN YURT
DIŞI KAYNAKLI DÖVİZLERİNİN TÜRK LİRASINA
DÖNÜŞÜMÜNÜN DESTEKLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ (SAYI:
2023/5)’DE
DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR TEBLİĞ
(SAYI: 2026/11)
MADDE 1- 26/1/2023 tarihli ve
32085 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı
Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğ (Sayı:
2023/5)’in 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri
aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve aynı fıkraya aşağıdaki bent eklenmiştir.
“a) Aracı banka: Döviz dönüşüm desteği işlemlerine
aracılık eden 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı
Bankacılık Kanununun 3 üncü maddesinde tanımlanan bankaları,
b) Dönüşüm kuru: Dövizin Merkez Bankasına satıldığı
gün Merkez Bankasınca belirlenecek usul ve esaslara göre ilan edilen döviz
alış kurunu,”
“e) Firma kontrolü: Sermaye ve yönetim ilişkileri
çerçevesinde, doğrudan veya dolaylı olarak, bir firmada asgari %50 oranında
hisseye veya asgari %50 oranında oy hakkına veya yönetim kurulu üyelerinin
asgari %50’sini seçme hakkına veya yönetim kurulu üyelerinin asgari
%50’sine sahip olma halini,”
MADDE 2- Aynı Tebliğin 4 üncü maddesi aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir.
“MADDE 4- (1) Firmaların yurt dışı kaynaklı
dövizlerinin aracı banka aracılığıyla Merkez Bankasına satışı sırasında,
talepte bulunulması ve Merkez Bankasınca belirlenen döviz pozisyonu oranının
aşılmaması kaydıyla, firmalara dönüşüm kuru üzerinden Türk lirasına
çevrilen tutarın yüzde 2’si kadar döviz dönüşüm desteği ödenir.
(2) Hesaplanan döviz dönüşüm desteği tutarı Merkez
Bankasınca firmaya ödenmek üzere aracı bankaya aktarılır. Bu Tebliğ kapsamında
firmalarca Merkez Bankasına satışı yapılan dövizlerin hiçbir şekilde iadesi
yapılmaz.
(3) Bu madde kapsamında Merkez Bankasına satışı
yapılacak dövizlerin yurt dışı kaynaklı olduğunun tespiti aracı bankaca
yapılır.
(4) Aracı banka bu Tebliğ kapsamında gerekli
gördüğü tüm bilgi ve belgeleri firmalardan talep edebilir.
(5) Firmalar döviz dönüşüm desteğinden
yararlanmadan önce döviz pozisyonu oranlarının Merkez Bankasınca belirlenen
sınırı aşmadığını aracı bankalara tevsik ederler.
(6) Merkez Bankası, firmaların döviz dönüşüm
desteği kapsamında satabileceği döviz tutarlarına veya alabileceği destek
tutarlarına üst limitler getirebilir. Firmaların destek kapsamında
satabileceği döviz tutarlarına ilişkin üst limitler, firma kârlılığı ve
işgücü maliyetinden oluşan katma değer tutarları dikkate alınarak Merkez
Bankasınca belirlenen yöntemle hesaplanır. Üst limitleri aşan firmaların
döviz dönüşüm desteği talepleri karşılanmaz.
(7) Aracılı ihracat sözleşmesi kapsamında Dış
Ticaret Sermaye Şirketleri, Sektörel Dış Ticaret
Şirketleri ile diğer aracı ihracatçılar tarafından yurda getirilen
dövizlerin bu firmalara ürün tedarik eden firmalar adına satışı yapılabilir.
Bu durumda, bu maddenin beşinci fıkrası uyarınca yapılması gereken tevsik
tedarikçi firma tarafından aracı bankaya yapılır ve Merkez Bankasınca aracı
bankaya aktarılan döviz dönüşüm desteği tutarı aracı bankaca doğrudan
tedarikçi firma hesabına aktarılır. Bu Tebliğin uygulanması bakımından
döviz satışının tedarikçi firmaca yapıldığı kabul edilir.
(8) Aracı bankalar firmalardan döviz dönüşüm
desteği işlemleri için komisyon alabilir. Aracı bankaların alabileceği
azami komisyon oranı Merkez Bankası tarafından belirlenir.”
MADDE 3- Aynı Tebliğe 4 üncü maddesinden sonra gelmek üzere
aşağıdaki madde eklenmiştir.
“Gerçeğe aykırı beyan ve usulsüz kullanım
MADDE 4/A- (1) Bu Tebliğin 4 üncü
maddesinin beşinci fıkrası uyarınca yapılan bildirimin gerçeğe aykırı
olduğunun ya da döviz dönüşüm desteğinden usulsüz, amaca aykırı veya
gerçeğe aykırı bilgi ve belge sunularak yararlanıldığının tespiti halinde,
ödenen döviz dönüşüm desteği tutarları ilgili dönem boyunca oluşan kur
farkı dâhil edilerek ve döviz dönüşüm desteğinin ödenme tarihinden tespit
tarihine kadar geçen süre için tespit tarihinde geçerli olan Merkez
Bankasının ilan ettiği en yüksek gecelik borç verme faiz oranı üzerinden
hesaplanacak faiz tutarı ile birlikte aracı bankalarca tahsil edilerek
Merkez Bankasına aktarılır. Ayrıca,
ilgili firmanın döviz dönüşüm desteği talepleri ile Merkez Bankası kaynaklı
kredi başvuruları ve kullanım talepleri, söz konusu tespit tarihinden
itibaren Merkez Bankasınca ihlal tutarları ve tekerrür hususları da dikkate
alınarak belirlenen süreler boyunca kabul edilmez. Bu durumda ilgili
kişiler hakkında suç duyurusunda bulunulmasına Merkez Bankasınca karar
verilir.
(2) Bu maddenin birinci fıkrası
uyarınca hesaplanan tutarın ilgili firmaca ödenmesine kadar geçen süre boyunca,
ilgili firmanın kontrol ettiği firmaların, ilgili firmayı kontrol eden
firmaların ve ilgili firmayı kontrol eden gerçek ve tüzel kişilerin kontrol
ettiği firmaların döviz dönüşüm desteği talepleri ile Merkez Bankası
kaynaklı kredi başvuruları ve kullanım talepleri kabul edilmez. Aracı bankalar bu kapsamdaki firmaları Merkez
Bankasına bildirmekle yükümlüdür.
(3) Bu Tebliğ kapsamında aracı bankalar;
a) Şüpheli döviz dönüşüm desteği işlemlerini Merkez
Bankasına bildirmek,
b) Merkez Bankasınca bu maddenin birinci fıkrası
uyarınca yapılan tespit kapsamında hesaplanan tutarın bankalarına
bildirilmesi halinde, bildirim tarihinden itibaren bir ay içinde ilgili
tutarın Merkez Bankasına aktarılması için gerekli tüm tedbirleri almak,
zorundadır. Bu fıkranın (b) bendi uyarınca aracı bankaya
yapılan bildirim tarihinden itibaren bir ay içerisinde Merkez Bankasına
ilgili tutarın aktarılmaması halinde, Merkez Bankası bildirime konu tutarı
aracı bankanın Merkez Bankası nezdindeki
hesaplarından resen tahsile yetkilidir.”
MADDE 4- Aynı Tebliğin 6 ncı
maddesi yürürlükten kaldırılmıştır.
MADDE 5- Aynı Tebliğe 6 ncı
maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki maddeler eklenmiştir.
“Destek ödemesi işlemleri ile ilgili inceleme
yapılması
MADDE 6/A- (1) Merkez Bankası, bu Tebliğ kapsamında
firmalardan kendi belirleyeceği bilgi ve belgelerin aracı bankaya veya
kendisine ibrazını talep edebilir. Talep edilen bilgi ve belgeyi Merkez
Bankasına sunmayan firmaların döviz dönüşüm desteği talepleri kabul edilmez
ve döviz satışı yapılmış olması halinde sattıkları dövizler iade edilmez.
(2) Merkez Bankası bu maddenin birinci fıkrası
kapsamında firmalarca sunulan veya diğer kaynaklardan edinilen bilgi ve
belgeler üzerinden yapacağı değerlendirme sonucunda şüpheli veya gerekli
gördüğü firmaları incelemeye alabilir. Bu incelemeyi aracı bankaya
yaptırabileceği gibi kendisi de yapabilir. İncelemenin aracı banka
tarafından yapılmış olması, aracı bankanın Merkez Bankasınca daha sonra
yapılacak denetim veya incelemeler ile bu Tebliğ ve ilgili diğer
düzenlemeler kapsamındaki sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
(3) İncelemeye alınan firmalara, Merkez Bankasınca
belirlenecek inceleme süresinin sonuna kadar döviz dönüşüm desteği ödenmez.
(4) İnceleme sonucunda usulsüzlük, gerçeğe aykırı
beyan, amacına aykırı kullanım tespit edilmesi halinde firmanın döviz
dönüşüm desteği talebi reddedilir. Döviz dönüşüm desteği talebi reddedilen
firma hakkında bu Tebliğin 4/A maddesinin birinci fıkrası uygulanır.
İnceleme sonucunda, sayılan hallerin tespit edilmemesi halinde incelemenin
sonuçlandırıldığı tarihten itibaren firmanın döviz dönüşüm desteği talebi
kabul edilir.
(5) Merkez Bankası, şüpheli gördüğü işlemlere
ilişkin belirleyeceği tedbirlerin alınmasını aracı bankalardan isteyebilir.
Uygulamaya ilişkin usul ve esaslar
MADDE 6/B- (1) Bu Tebliğin uygulanmasına ilişkin
ayrıntılar ile diğer usul ve esaslar Merkez Bankasınca belirlenir.”
MADDE 6- Aynı Tebliğin geçici 1 inci maddesinin birinci
fıkrasında yer alan “31/7/2026” ibaresi
“31/1/2027” şeklinde değiştirilmiştir.
MADDE 7- Aynı Tebliğe aşağıdaki geçici maddeler eklenmiştir.
“GEÇİCİ MADDE 2- (1) Bu maddenin yürürlüğe girdiği
tarihten önce firmalarca verilen döviz almama taahhütlerinin yerine
getirilmemesi halinde, bu maddeyi ihdas eden Tebliğ ile yürürlükten
kaldırılan hükümler uygulanır.
GEÇİCİ MADDE 3- (1) Bu maddenin
yürürlüğe girdiği tarihten önce döviz dönüşüm desteğinden usulsüz olarak
yararlanan veya Merkez Bankasına ya da bankalara gerçeğe aykırı beyanda
bulunduğu tespit edilen firmaların döviz dönüşüm desteği talepleri ile
Merkez Bankası kaynaklı kredi başvuruları ve kullanım talepleri, Merkez
Bankasınca ihlal tutarları ve tekerrür hususları da dikkate alınarak
belirlenen süreler boyunca kabul edilmez.”
MADDE 8- Bu Tebliğin;
a) 6 ncı maddesi yayımı
tarihinde,
b) Diğer hükümleri 1/10/2026
tarihinde,
yürürlüğe girer.
MADDE 9- Bu Tebliğ hükümlerini Türkiye Cumhuriyet Merkez
Bankası Başkanı yürütür.
|