|
Ticaret Bakanlığından:
TİCARİ REKLAM
VE HAKSIZ TİCARİ UYGULAMALAR YÖNETMELİĞİNDE
DEĞİŞİKLİK
YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK
MADDE 1- 10/1/2015 tarihli ve 29232 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliğinin 4 üncü
maddesinin birinci fıkrasına aşağıdaki bentler eklenmiştir.
“r) Çevresel beyan: Bir mal veya hizmetin bileşeni,
üretimi, piyasaya arz süreci, sunumu, kullanımı ya da bertaraf edilme
süreci ile ilgili olarak çevresel fayda sağladığına veya çevreye olumsuz
etkisinin azaltıldığı ya da bulunmadığına ilişkin ibare veya görseli,
s) Sosyal medya: Sosyal etkileşim amacıyla
kullanıcıların internet ortamında metin, görüntü, ses ve konum gibi
içerikleri oluşturmalarına, görüntülemelerine veya paylaşmalarına imkân
sağlayan ortamı,
ş) Sosyal medya etkileyicisi: Sosyal medya
üzerinden, doğrudan veya dolaylı olarak kendisi ya da reklam veren adına
bir mal veya hizmetin tanıtımına yönelik içerik paylaşarak pazarlama
iletişiminde bulunan ve bu iletişimi herhangi bir menfaate dönüştüren
gerçek veya tüzel kişiyi,
t) Tüketici değerlendirmeleri: Tüketicilere sunulan
bir mal veya hizmetin üretim süreçleri dahil niteliği, tanıtımı, satışı,
teslimatı, kredi ve sigorta gibi yan sözleşmeleri ya da kullanımı ile
ilişkili olarak yapılan yorumlar ile puan veya yıldız gibi derecelendirme
uygulamaları da dahil olmak üzere tüketiciler tarafından internet ortamında
yapılan her türlü tüketici deneyimini belirten ifade, onay ve
derecelendirmeleri,”
MADDE 2- Aynı Yönetmeliğin 7 nci maddesinin beşinci
fıkrasının (g) bendinde yer alan “ödüller,” ibaresinden sonra gelmek üzere
“akademik ünvanlar,” ibaresi eklenmiştir.
MADDE 3- Aynı Yönetmeliğin 8 inci maddesinin üçüncü
fıkrasında yer alan “Gıda” ibaresinden sonra gelmek üzere “ve takviye edici
gıdaların” ibaresi eklenmiş ve aynı fıkranın son cümlesi yürürlükten
kaldırılmıştır.
MADDE 4- Aynı Yönetmeliğin 14 üncü maddesinin üçüncü fıkrası
aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve aynı maddeye aşağıdaki fıkralar
eklenmiştir.
“(3) İndirimden önceki fiyat tespit edilirken mal
satışına ilişkin reklamlarda, indirimin başlangıç tarihinden önceki on gün
içinde uygulanan en düşük fiyat; meyve ve sebze gibi çabuk bozulabilen
mallar ile hizmetlere ilişkin reklamlarda ise indirimli fiyattan bir önceki
fiyat esas alınır.”
“(5) Bir mal veya hizmetin, satıcı veya sağlayıcı
tarafından farklı satış kanalları üzerinden satışa sunulması halinde,
indirimli satış reklamında esas alınacak indirimden önceki fiyat, yalnızca
indirimin yapıldığı kanaldaki fiyat dikkate alınarak üçüncü fıkra uyarınca
belirlenir. Bir satış kanalında uygulanan fiyat, diğer kanallarda yapılacak
indirimli satış için esas alınamaz.
(6) Tüketicilerin belirli bir marka ya da satıcı
veya sağlayıcı ile olan ilişkilerini güçlendirmek veya sunulan mal veya
hizmetleri satın almalarını teşvik etmek gibi amaçlarla oluşturulan sadakat
uygulamalarına ilişkin reklamlarda, ilgili sadakat programının tüketiciler
tarafından kolaylıkla erişilebilir ya da kullanılabilir olması durumunda bu
madde hükümleri uygulanır.
(7) Bir mal veya hizmete ilişkin indirim ya da
başka bir fayda sağlanmasını, tüketicilerin belirli miktarda, sayıda,
tutarda ya da nitelikte mal veya hizmet satın alma yahut belirli bir işlem
gerçekleştirme ve benzeri bir şarta bağlayan koşullu satış reklamlarında
mal veya hizmetin miktarının gösterilmesine ilişkin düzenlemeler dışında bu
madde hükümleri uygulanır.”
MADDE 5- Aynı Yönetmeliğin 17 nci maddesinin ikinci
fıkrasında yer alan “tüketicileri aldatıcı” ibaresinden sonra gelmek üzere
“ve yanıltıcı” ibaresi eklenmiş, aynı maddenin üçüncü fıkrası aşağıdaki
şekilde değiştirilmiş ve aynı maddeye aşağıdaki fıkralar eklenmiştir.
“(3) Çevresel beyan içeren reklamlarda belirtilen
sertifika ve onayların yetkili kurum ve kuruluşlardan, üniversitelerin
ilgili bölümlerinden veya akredite ya da bağımsız araştırma, test ve
değerlendirme kuruluşlarından alınan belgeler ile ispatlanmış olması
zorunludur.”
“(5) Çevresel beyan niteliğindeki genel içerikli
kavram ve ibareler, reklamlarda açıklama yapılmaksızın ya da o mal veya
hizmetin yahut üretim süreçlerinin çevreye etkilerine ilişkin olarak
tüketiciler nezdinde belirsizliğe neden olacak şekilde kullanılamaz.
(6) Çevresel beyanların mal veya hizmetin hangi
bölüm, parça veya yaşam döngüsündeki hangi süreç ile ilgili olduğuna
ilişkin bilgiler reklamda açıkça belirtilmelidir. Çevresel etkilerin ölçüm
veya değerlendirme yöntemlerine ilişkin açıklayıcı bilgilere reklamın
yayınlandığı alanda ya da bir bağlantı veya uyarı işareti ile tüketicilerin
yönlendirilerek ayrıntılı bilgi alabileceği bir internet sitesinde veya
açılır ekranda yer verilmesi zorunludur.”
MADDE 6- Aynı Yönetmeliğin 18 inci maddesine aşağıdaki fıkra
eklenmiştir.
“(8) Reklamlarda, tüketicilerin bir mal veya
hizmete ilişkin ekonomik davranış biçimini önemli ölçüde etkileyecek
şekilde yapay zekâ veya başka bir yazılımın kullanılması yahut yapay zekâ
teknolojileri kullanılarak insandan ayırt edilemeyecek dijital karakterlere
yer verilmesi halinde bu husus açık, anlaşılır ve ayırt edilebilir şekilde
belirtilir.”
MADDE 7- Aynı Yönetmeliğe 23 üncü maddesinden sonra gelmek
üzere aşağıdaki madde eklenmiştir.
“Sosyal medya etkileyicileri aracılığıyla yapılan
reklamlar
MADDE 23/A- (1) Sosyal medya etkileyicileri
aracılığıyla yapılan reklamların, açık, anlaşılır ve ayırt edilebilir
olması zorunludur.
(2) Sosyal medya etkileyicileri tarafından
gerçekleştirilen paylaşımlarda;
a) Reklam verene ait mal veya hizmete ya da reklam
verene yönlendirme yapılması,
b) Reklam verenden maddi kazanç veya ücretsiz ya da
indirimli mal ya da hizmet gibi faydalar sağlanması,
c) Reklam verene ait mal veya hizmetin tanıtımı
amacıyla düzenlenen çekiliş, yarışma veya kampanyalara ilişkin içeriklerin
paylaşılması,
ç) Reklam verenin düzenlediği bir etkinliğe katılım
karşılığında menfaat elde edilerek paylaşımda bulunulması,
gibi durumlarda içeriğin reklam olduğu açıkça
belirtilir.
(3) Sosyal medya etkileyicisi aracılığıyla yapılan
reklamlarda “Reklam” ya da “Tanıtım” ifadelerinden birine yer verilmesi
zorunludur. Bu ifadelerle birlikte reklam verenin adı veya ticaret ünvanına
ya da “@[reklam veren] tarafından sağlandı.”, “Ürünleri bana gönderdiği
için @[reklam verene] teşekkürler.”, “@[reklam verene] teşekkürler.”
şeklinde açıklamalardan birine içerikte yer verilmesi zorunludur.
(4) Sosyal medya etkileyicisi tarafından yapılan
paylaşımın reklam olduğuna ilişkin kullanılan etiket ve açıklamalar;
a) Paylaşım içinde kullanılan renklerden ve arka
fondan ayırt edilebilir nitelikte ve kolaylıkla okunabilir büyüklükte
olmalıdır.
b) Tüketicilerin paylaşımla ilk karşılaştıkları
anda kolayca dikkat çekecek şekilde, görünen ekranı kaydırmalarına gerek
kalmadan veya tüketicileri başka bir alana yönlendirmeden paylaşımın reklam
olduğu anlaşılacak biçimde ve konumda belirtilmelidir.
c) Paylaşımda başka etiket veya açıklamalara yer
verilmesi durumunda, bu etiket veya açıklamalardan önce ve bunlardan açıkça
ayırt edilebilir şekilde belirtilmelidir.
ç) Paylaşımın yer aldığı mecranın ara yüz ve teknik
özellikleri de dikkate alınarak bir yazı ya da simgeyle örtüşmeyecek
biçimde sunulmalıdır.
d) İçeriğin birden fazla paylaşıma yayıldığı
durumda, her bir paylaşımda yer almalıdır.
e) Reklam içeriğinin farklı paylaşım biçimlerinde
yer alması veya bir paylaşım biçiminden diğerine alıntı yapılması durumunda
her bir paylaşımda bulunmalıdır.
(5) Yalnızca sesli olarak yapılan paylaşımlarda
yayının başında ve yayınlanacak reklamın öncesinde “[reklam veren] hakkında
reklam/tanıtım içerir.” ifadesine yer verilmelidir.”
MADDE 8- Aynı Yönetmeliğin 25 inci maddesinin birinci ve
ikinci fıkralarında yer alan “ve kar payı” ibareleri “veya kar payı”
şeklinde değiştirilmiştir.
MADDE 9- Aynı Yönetmeliğe 25 inci maddesinden sonra gelmek
üzere aşağıdaki madde eklenmiştir.
“Hedefli reklamcılık
MADDE 25/A- (1) Satıcı ve sağlayıcılar ya da bunlar
adına mesafeli sözleşme kurulmasına aracılık eden aracı hizmet sağlayıcılar
tarafından; tüketicilerin çevrimiçi davranışları, tercihlerine ilişkin
geçmiş kayıtlar, konum bilgileri, demografik veriler veya benzeri kişisel
veriler analiz edilerek belirli kişi veya gruplara özel olarak reklam
içeriğinin sunulması faaliyetleri hedefli reklamcılık olarak kabul edilir.
(2) Hedefli reklamcılık, reklamın hangi kriterler
kullanılarak ilgili tüketiciye gösterildiğine ve bu kriterlerin nasıl
değiştirilebileceğine ilişkin doğrudan ve kolay erişilebilir bilgilerin
tüketiciye sunulması koşuluyla gerçekleştirilebilir.
(3) Tüketicinin çocuk olduğunun bilindiği veya
makul olarak bilinmesinin beklendiği durumlarda, kişisel verilere dayalı
profilleme yöntemleri kullanılarak hedefli reklam yapılamaz.”
MADDE 10-
Aynı Yönetmeliğin 26 ncı maddesi
yürürlükten kaldırılmıştır.
MADDE 11-
Aynı Yönetmeliğin 27 nci
maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan “yasadışı bahis” ibaresinden sonra
gelmek üzere “, yasadışı şans oyunu” ibaresi eklenmiş ve aynı maddeye
aşağıdaki fıkralar eklenmiştir.
“(10) Takviye edici gıdaların, normal beslenme
kapsamında tüketilen gıdaların yerine geçtiği izlenimi uyandırmak suretiyle
reklamı yapılamaz.
(11) Beşerî tıbbi ürün, elektronik sigara, tütün
mamulleri ve alkollü içkilerin reklamı yapılamaz.
(12) Gerçek bir kişinin yapay zekâ teknolojileri
kullanılarak oluşturulmuş dijital kopyasının, gerçeğe aykırı şekilde bir
mal veya hizmeti bizzat deneyimlediği veya kullandığı izlenimi verdiği ya
da tavsiyede bulunduğu reklamlar yapılamaz.
(13) Tüketicilere yönelik mal veya hizmetlerin
reklamlarında, önceden ilan edilen objektif kriterlere dayanmayan ve bir
menfaat karşılığında verilen ödüllere ilişkin bilgilere yer verilemez.”
MADDE 12-
Aynı Yönetmeliğin 28/B maddesi
aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“MADDE 28/B- (1) İnternet ortamında, satıcı ve
sağlayıcılar ya da bunlar adına mesafeli sözleşme kurulmasına aracılık eden
aracı hizmet sağlayıcıları tarafından, tüketicilerin bir mal veya hizmete
ya da satıcı veya sağlayıcılara ilişkin değerlendirme yapmasına imkân
sağlanması durumunda; bu değerlendirmelerin, sadece ilgili mal veya hizmeti
satın alanlar tarafından yapılmasına izin verilir. Satın alım sürecine
ilişkin doğrulama yapılmasının mümkün olmadığı mecralardan alınan tüketici
değerlendirmeleri yayınlanamaz.
(2) Tüketici değerlendirmelerinin yayınlanmasına
ilişkin belirlenen esas ve kurallara değerlendirmelerin yayınlandığı alanda
ya da bir bağlantı veya uyarı işareti ile tüketicilerin yönlendirildiği
açılır ekranda yer verilir. Söz konusu esas ve kurallar, mal veya hizmete
ya da ilgili yan sözleşmelere ilişkin değerlendirme yapılmasını
engelleyecek ve değerlendirmeleri yalnızca belirli konularla sınırlayacak
şekilde belirlenemez.
(3) Tüketici değerlendirmelerinin mal veya hizmet,
teslimat, satıcı veya sağlayıcı gibi farklı başlıklar altında ayrı ayrı
yayınlanması durumunda bu değerlendirmelerin tümüne aynı alanda açık,
anlaşılır, ayırt edilebilir ve kolaylıkla erişilebilir bir şekilde yer
verilir.
(4) Tüketici değerlendirmeleri, gerekli incelemeler
yapıldıktan sonra olumlu ya da olumsuz ayrımı yapılmaksızın en az bir yıl
süre ile herhangi bir yönlendirme yapılmadan tarih, değerlendirme notu,
satıcı veya sağlayıcıya göre sıralanma gibi objektif bir ölçüte göre
yayınlanır. Belirlenen esas ve kurallar çerçevesinde yayınlanmasına izin
verilmeyen tüketici değerlendirmelerine ilişkin hususlar değerlendirmeyi
yapan tüketiciye derhal bildirilir.
(5) İlgili mevzuatına aykırı sağlık beyanı içeren
tüketici değerlendirmeleri yayınlanamaz.
(6) İnternet ortamında yayınlanan tüketici
değerlendirmeleri ancak bu mecrada yer verilen değerlendirmelerin içerik ve
derecelendirme konularındaki genel niteliğini yansıtacak şekilde diğer
mecralarda yayınlanabilir. Satın alım sürecine ilişkin doğrulamanın
yapılmadığı değerlendirmeler reklamlarda kullanılamaz.
(7) Değerlendirme yapılan mal veya hizmet ile
ilgili yaşanan tüketici mağduriyetinin satıcı veya sağlayıcı tarafından
giderildiğinin tüketici ya da satıcı veya sağlayıcı tarafından bildirilmesi
halinde bu durum, gerekli doğrulama yapıldıktan sonra ilk değerlendirmeyle
aynı yerde gecikmesizin yayınlanır.
(8) Bir mal veya hizmetin satışını artırmak
amacıyla doğru olmayan değerlendirmelerin yapılmasına ya da mal veya
hizmeti onaylayan ifadelerin kullanılmasına yönelik gerçek veya tüzel
kişiyle anlaşma yapılamaz ya da hizmet satın alınamaz.”
MADDE 13-
Aynı Yönetmeliğin 28/C maddesinin
birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan “en az yetmiş iki saat” ibaresi
“kırk sekiz saat” şeklinde değiştirilmiş ve aynı bende aşağıdaki cümle
eklenmiştir.
“Tanınan bu süre içinde cevap
verilmediği takdirde, değerlendirme doğrudan yayınlanır.”
MADDE 14-
Aynı Yönetmeliğin “Haksız Ticari
Uygulama Olarak Kabul Edilen Örnek Uygulamalar” başlıklı ekinde yer alan
“A-Aldatıcı Ticari Uygulamalar” başlıklı bölümünün (13) numaralı bendi
yürürlükten kaldırılmıştır.
MADDE 15-
Bu Yönetmelik 1/8/2026 tarihinde
yürürlüğe girer.
MADDE 16-
Bu Yönetmelik hükümlerini Ticaret
Bakanı yürütür.
|